Atriumfibrilleren en beroerte: risico en preventie
Beroertepreventie is de meest impactvolle interventie bij atriumfibrilleren. AF-gerelateerde beroertes zijn ernstiger en vaker fataal dan andere beroertes. De CHA₂DS₂-VASc score stratificeert het beroerterisico en stuurt de beslissing voor anticoagulatie. DOAC's (directe orale anticoagulantia) zijn in de huidige richtlijn de therapie van eerste keus boven vitamine K-antagonisten.
Kernbegrippen
- DOAC (directe orale anticoagulantia)
- Apixaban, rivaroxaban, dabigatran en edoxaban; remmen direct trombiine of factor Xa; superieur aan of non-inferieur aan warfarine met minder intracraniaal bloedingsrisico.
- CHA₂DS₂-VASc
- Beroertekans-score: max 9 punten; score ≥2 (man) of ≥3 (vrouw): anticoagulatie aanbevolen (klasse I ESC 2024).
- ARISTOTLE (2011)
- RCT apixaban vs. warfarine bij AF: superieur in beroertepreventie, minder bloeding, lagere mortaliteit.
- ROCKET AF (2011)
- RCT rivaroxaban vs. warfarine bij AF: non-inferieur; eenmaal daags dosering.
- Linkerhartoorkluiting
- Mechanische afsluiting van het linkerhartsoor (Watchman-device) als alternatief voor anticoagulatie bij hoog bloedingsrisico.
Atriumfibrilleren en beroerte: risicostratificatie en anticoagulatie
Beroerterisico bij AF
AF verhoogt het beroerterisico gemiddeld vijfvoudig. AF-gerelateerde beroertes zijn ernstig: grotere infarctgrootte (door cardiogene embolieën vanuit linkerhartsoor), hogere 30-daags mortaliteit, meer invaliderende uitkomst. Circa 20–30% van alle ischemische beroertes in Nederland is gerelateerd aan AF, waarvan een deel bij subklinisch (niet gediagnosticeerd) AF.
CHA₂DS₂-VASc score
Risicostratificatie (ESC 2024):
- C: congestief hartfalen of LV-disfunctie (EF <40%): 1 punt.
- H: hypertensie: 1 punt.
- A₂: leeftijd ≥75 jaar: 2 punten.
- D: diabetes mellitus: 1 punt.
- S₂: beroerte, TIA of systemische embolie in anamnese: 2 punten.
- V: vasculaire ziekte (MI, perifeer arterieel vaatlijden): 1 punt.
- A: leeftijd 65–74 jaar: 1 punt.
- Sc: vrouwelijk geslacht: 1 punt (risicofactor, geen zelfstandige indicatie).
Score ≥2 bij mannen of ≥3 bij vrouwen: anticoagulatie aanbevolen. Score 1 bij man of 2 bij vrouw: anticoagulatie overwegen (klasse IIa). Vrouwelijk geslacht telt alleen als risicoversterker wanneer minstens één andere risicofactor aanwezig is.
Keuze anticoagulans
DOAC's zijn de eerste keuze (klasse I, ESC 2024) bij niet-valvulair AF. Bewijs per middel:
- Apixaban (ARISTOTLE 2011): superieur aan warfarine — minder beroerte, minder bloeding, lagere mortaliteit.
- Rivaroxaban (ROCKET AF 2011): non-inferieur; eenmaal daags dosering.
- Dabigatran (RE-LY 2009): 110 mg gelijk; 150 mg superieur in beroertepreventie met gelijk bloedingsrisico.
- Edoxaban (ENGAGE AF-TIMI 48 2013): non-inferieur; lager bloedingsrisico dan warfarine.
VKA (acenocoumarol, fenprocoumon) nog geïndiceerd bij matig-ernstige mitralisklepstenose of mechanische hartklep — DOAC's gecontra-indiceerd in deze situaties.
Bloedingsrisico en HAS-BLED
Beoordeel bloedingsrisico met HAS-BLED: hoge score (≥3) is geen reden om anticoagulatie te onthouden, maar vraagt om correctie van modificeerbare bloedingsfactoren (bloeddruk <160, NSAID-stoppen, INR-stabilisatie bij VKA, alcohol-stoppen).
Bronnen
Actueel nieuws over dit onderwerp
Lancet-seminar: atriumfibrilleren in 2026
Dit uitgebreide Lancet-seminar biedt een actueel overzicht van atriumfibrilleren, dat wereldwijd 37,6 miljoen mensen treft. Besproken worden de toegenomen detec
Van vitamine K-antagonist naar DOAC bij kwetsbare ouderen met AF
Een Koreaanse landelijke studie in het European Heart Journal onderzocht het overstappen van warfarine naar directe orale anticoagulantia (DOAC's) bij kwetsbare
Trends in gebruik van directe orale anticoagulantia: een case-controlstudie
Dit onderzoek brengt de veranderende patronen in het voorschrijven van directe orale anticoagulantia (DOAC's) in kaart. De verschuiving van vitamine K-antagonis
Sluiting van het linker hartoor versus DOAC's na longembolie
Een vergelijkende studie naar de effectiviteit van linker hartoor-sluiting ten opzichte van directe orale anticoagulantia bij patiënten die eerder een longembol