ECG-herkenning van atriumfibrilleren
Het 12-afleidingen-ECG is de standaard voor het diagnosticeren van atriumfibrilleren. De klassieke kenmerken zijn afwezigheid van discrete P-golven, een onregelmatige basislijn (flimmeractiviteit) en een absoluut irregulair ventrikelritme. Subtiele presentaties — AF met trage respons, brede QRS bij bundeltakblok, of korte AF-episoden — vereisen specifieke kennis.
Kernbegrippen
- Absoluut irregulair ritme
- Kenmerkend voor AF: RR-intervallen wisselen willekeurig van lengte; geen vast patroon zoals bij sinusaritmie of bigeminisch ritme.
- Flimmeractiviteit
- Chaotische, onregelmatige basislijn bij AF op ECG, afkomstig van ongecorrdineerde atriale activering; beste zichtbaar in V1.
- AF met bundeltakblok
- Brede QRS-complexen bij AF kunnen lijken op ventriculaire tachycardie; RR-interval blijft absoluut irregulair — onderscheidend kenmerk.
- WPW + AF
- Wolf-Parkinson-White met AF: accessoire bundel kan snelle geleiding geven (korte RR <250 ms), brede QRS; gevaarlijke situatie door VF-risico.
- Fijne versus grove flimmeractiviteit
- Grove flimmeractiviteit (>1 mm): meer georganiseerde AF, vaker bij mitralisklep-pathologie; fijne flimmeractiviteit: typisch voor 'lone AF'.
ECG-herkenning van atriumfibrilleren: kenmerken en differentiaaldiagnose
Klassieke ECG-kenmerken van AF
Drie criteria op het 12-afleidingen-ECG:
- Afwezigheid van discrete P-golven: geen herkenbare sinusgolven; in plaats daarvan onregelmatige basislijnoscillaties (flimmeractiviteit), het beste zichtbaar in V1 en V2.
- Onregelmatige basislijn (flimmeractiviteit): chaotische atriale activering met frequentie 350–700 spm; golfhoogte variabel.
- Absoluut irregulair RR-ritme: geen twee opeenvolgende RR-intervallen zijn identiek; dit onderscheidt AF van andere supraventriculaire tachycardieën.
Praktische herkenning
Meet 10 opeenvolgende RR-intervallen: bij AF variëren deze willekeurig. Pas op voor regelmatig aandoende AF bij hoge graad AV-blok of digoxine-toxiciteit — de AV-knoop functioneert als filter en geeft een relatief regelmatig ventrikelritme. Cave: AF + compleet AV-blok met junctioneel escape-ritme kan eruitzien als een regulier smal-complex-ritme.
Differentiaaldiagnose
- Atriumflutter: georganiseerde zaagvormige F-golven, regelmatig of regelmatig-onregelmatig ventrikelritme.
- Multifocale atriale tachycardie (MAT): onregelmatig ritme maar wisselende P-golfmorfologie zichtbaar; typisch bij ernstig COPD.
- Frequente PAC's: bigeminia of trigeminia kan onregelmatig lijken; discrete P-golven met andere morfologie aanwezig.
- AF + bundeltakblok: brede QRS maar absoluut irregulair — geen VT. Verwijs naar VT-algoritme bij twijfel over klinische stabiliteit.
Bijzondere situaties
WPW + AF: kortste RR-interval <250 ms bij brede QRS is alarmsignaal voor gevaarlijke snelle accessoire-bundelgeleiding — directe cardioversie overwegen; AV-knoop-blokkerende middelen (adenosine, verapamil, digoxine) gecontra-indiceerd. AF met lage ventrikelfrequentie (<50 spm): verdenk sinusknoopdisfunctie of hoog AV-blok; niet altijd hartfalen.
Bronnen
Actueel nieuws over dit onderwerp
Alcoholgebruik en het ontstaan van atriumfibrilleren: dosis, risico en dogma heroverwogen
Dit overzichtsartikel in Europace heroverweegt de relatie tussen alcoholconsumptie en het risico op atriumfibrilleren. De auteurs analyseren de dosisresponsrela
AF-geïnduceerde ernstige LV-disfunctie na mitralisklepprocedure bij adolescent
Een adolescent met reumatische hartziekte ontwikkelde vier maanden na mechanische mitralisklepvervanging ernstig hartfalen (LVEF 14%) door atriumfibrilleren met
Vroege versus late antistolling na ischemisch CVA met atriumfibrilleren: meta-analyse
Een meta-analyse van gerandomiseerde trials vergeleek vroege met late start van antistolling bij patiënten met een acuut ischemisch CVA en atriumfibrilleren. De
Kenmerken en vijfjaarsuitkomsten bij patiënten met CLL en atriumfibrilleren
Patiënten met chronische lymfatische leukemie (CLL) hebben een verhoogd risico op atriumfibrilleren. Deze studie beschrijft de klinische kenmerken en langetermi