Screenen op AF: opportunistisch vs. systematisch
Screening op atriumfibrilleren kan onbehandelde AF — met het bijbehorende beroerterisico — vroegtijdig opsporen. Opportunistische screening (polsmeting bij iedere contactmoment bij 65-plussers) is eenvoudig en breed aanbevolen. Systematische populatiegebaseerde screening geeft hogere detectie maar verhoogde kosten. De ESC 2024 beveelt opportunistische screening aan als minimumstandaard.
Kernbegrippen
- Opportunistische screening
- Polsmeting of enkanaals-ECG bij 65-plussers bij elk contactmoment met de gezondheidszorg; eenvoudig, laagdrempelig, breed aanbevolen.
- Systematische screening
- Actieve uitnodiging van de doelgroep (65-plussers of specifieke risicogroepen) voor AF-screening onafhankelijk van zorgcontact; hogere detectiepakking.
- AliveCor/KardiaMobile
- Gecertificeerd enkanaals-ECG-device voor gebruik op smartphone; geschikt voor screening en thuismonitoring; ESC-goedgekeurd als alternatief voor polsmeting.
- STROKESTOP (2021)
- Zweeds RCT: systematische screening bij 75-jarigen met 2 weken ECG-monitoring vs. geen screening: significante toename AF-detectie en anticoagulatie-start; niet-significante beroertetreductie.
- Subclinisch AF (SCAF)
- Korte AF-episoden gedetecteerd door wearables of implanteerbare devices; geassocieerd met verhoogd beroerterisico; behandelbeleid nog in ontwikkeling.
Screenen op AF: opportunistisch vs. systematisch en beschikbare methoden
Rationale voor AF-screening
Een derde van alle AF-patiënten is niet gediagnosticeerd. Niet-gediagnosticeerd AF gaat gepaard met onbehandeld beroerterisico — screeningdetectie gevolgd door anticoagulatie-start kan beroertes voorkomen. De beroertepreventiestrategie is het meest impactvolle element van AF-management, wat screening relevant maakt.
Opportunistische screening (ESC 2024 klasse I)
Polsmeting bij alle patiënten ≥65 jaar bij elk gezondheidszorgcontact: 30 seconden polsregelmaat beoordelen. Onregelmatig ritme: registreer met ECG (12-afleidingen of enkanaals). AliveCor/KardiaMobile: alternatief voor standaard-ECG bij screening; FDA- en CE-gecertificeerd. Eenvoudig implementeerbaar in huisartspraktijk en apotheek.
Systematische screening
Hogere detectiepakking dan opportunistisch screenen. SAFE-studie (UK): systematische screening + opportunistisch vs. routinezorg — systematische screening detecteerde meer AF en leidde tot meer anticoagulatiestarts. STROKESTOP (Zweden 2021, n=27.975): enkanaals-ECG 2 weken bij 75-jarigen vs. geen screening — significant meer AF-detectie; beroertereductie statistisch niet significant na 6,9 jaar. Kosteffectiviteit afhankelijk van leeftijdsgrens en screeningmethode.
Methoden
- Polsmeting: laagdrempelig; sensitief voor AF maar niet specifiek (ook andere aritmieën).
- 12-afleidingen-ECG: goudstandaard; beperkte toegankelijkheid.
- Enkanaals-ECG (AliveCor, Kardia): vergelijkbare sensitiviteit/specificiteit als 12-afleidingen voor AF.
- Fotoplethysmografie (smartwatch, Apple Watch): hoge sensitiviteit, lagere specificiteit; APPLE HEART STUDY: 0,5% AF-detectie bij 420.000 deelnemers, positief predictieve waarde 84%.
- Continue ritmeregistratie (Holter, patchmonitor, ILR): voor hoog-risicogroepen of post-cryptogene-beroerte.