Wat is coronairlijden?
Coronairlijden (ischemische hartziekte) is de meest voorkomende doodsoorzaak in de westerse wereld en omvat een spectrum van stabiele angina pectoris tot acuut coronair syndroom. De onderliggende oorzaak is in de overgrote meerderheid atherosclerose van de coronairarteriën, met progressieve lumenvernauwing en risico op plaquruptuur. Vroegherkenning, risicostratificatie en evidence-based behandeling reduceren morbiditeit en mortaliteit aanzienlijk.
Kernbegrippen
- Atherosclerose
- Progressieve ophoping van lipiden, inflammatoire cellen en bindweefsel in de vaatwand, leidend tot plaquevorming en lumenvernauwing van coronairarteriën.
- Chronisch coronairlijden (CCS)
- Stabiele fase van coronairziekte, gekenmerkt door stabiele angina, asymptoматisch na revascularisatie of na ACS; beheerd via ESC CCS-richtlijn 2024.
- Acuut coronair syndroom (ACS)
- Plotselinge verslechtering door plaquruptuur en trombus; omvat STEMI, NSTEMI en instabiele angina; medische noodsituatie.
- TIMI-risicoscore
- Klinische risicoscoresysteem voor ACS dat mortaliteitsrisico en baat van vroege invasieve strategie kwantificeert op basis van klinische variabelen.
Coronairlijden: een overzicht van ischemische hartziekte
Epidemiologie
In Nederland sterven jaarlijks circa 13.000 mensen aan coronairlijden. De prevalentie van bekende ischemische hartziekte bedraagt ongeveer 4% van de volwassen bevolking. Risicofactoren zijn: leeftijd, mannelijk geslacht, roken, hypertensie, diabetes mellitus, dyslipidemie, overgewicht en een positieve familieanamnese. Door verbetering van acute behandeling is de mortaliteit na hartinfarct de afgelopen decennia sterk gedaald, maar de absolute patiëntenlast neemt toe door vergrijzing.
Pathofysiologie
Coronairlijden begint met endotheeldisfunctie, gevolgd door subintimale ophoping van oxidatief gemodificeerd LDL-cholesterol en macrofagen (schuimcellen). Progressieve plaqueontwikkeling leidt tot lumenvernauwing. Stabiele plaques met dik fibreus kapsel veroorzaken inspanningsangina bij >70% stenose. Kwetsbare plaques met dun kapsel en grote lipidekern kunnen ruptureren bij geringere obstructie, wat leidt tot trombusvorming en ACS.
Klinisch spectrum
- Stabiele angina pectoris: drukkend, stralend naar kaak/arm, reproduceerbaar bij inspanning, wijkt met rust of nitroglycerine
- Instabiele angina: nieuwe angina, rusthangina of snel progressieve angina zonder biomarkerstijging
- NSTEMI: myocardischemie met troponinerijzing zonder ST-elevatie
- STEMI: occlusie van coronairarterie met persisterende ST-elevatie; direct PCI noodzakelijk
- Stille ischemie: asymptomatische ischemie, met name bij diabetespatiënten
Diagnostische aanpak
Bij verdenking op coronairlijden is de anamnese leidend. Aanvullend onderzoek omvat: ECG (rust en belasting), hsTroponine bij acute presentatie, echocardiografie, coronaire CT-angiografie (CCTA; eerste keuze bij intermediaire klinische kans), en bij positieve bevindingen invasieve coronairangiografie met FFR-meting. De ESC CCS-richtlijn 2024 adviseert CCTA als initieel diagnostisch middel bij stabiele klachten met intermediaire pre-test kans.
Behandeling
Behandeling combineert leefstijlinterventie (stoppen met roken, bewegen, dieet), medicamenteuze therapie (trombocytenaggregatieremming, statines, bètablokkers, RAS-blokkade) en revascularisatie (PCI of CABG) bij geselecteerde patiënten. De keuze tussen PCI en CABG wordt bepaald door de SYNTAX-score en multidisciplinair hartteamoverleg.