Coronaire calciumscore (CAC): gebruik en interpretatie
De coronaire calciumscore (CAC, Agatston-score) kwantificeert de hoeveelheid calcificatie in de coronairvaten via een niet-contrastgevoelde CT. CAC is een directe maat voor subklinische atherosclerose en een krachtige predictor van cardiovasculaire events, onafhankelijk van traditionele risicofactoren. CAC verbetert risicoclassificatie bij borderline SCORE2-risicocategorie.
Kernbegrippen
- Agatston-score
- Gestandaardiseerde kwantificatie van coronaire kalk: product van gekwalificeerde oppervlakte (>130 HU) en dichtheidsfactor; CAC 0 = geen kalk; CAC 1-99 = mild; CAC 100-399 = matig; CAC ≥400 = ernstig.
- MESA (Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis)
- Prospectief cohortonderzoek (n=6.814) dat CAC-percentielwaarden per leeftijd, geslacht en etniciteit leverde; CAC-percentielscores worden gebruikt voor risicoclassificatie.
- CAC = 0
- Afwezigheid van coronaire kalk; geassocieerd met <1% 10-jaars MACE-risico ongeacht het SCORE2-resultaat; kan bij geselecteerde grensgevallen leiden tot uitstel van statinetherapie ('statin holiday').
- CAC-percentielcorrectie
- CAC >75e percentiel voor leeftijd/geslacht/etniciteit = risico-opwaardering; ook bij lage absolute score wijst dit op versnelde atherosclerose.
- Stralingsbelasting CAC-CT
- Laagdosis non-contrast CT; stralingsbelasting 1-2 mSv; grovere kwaliteit dan diagnostische CT-coronairangiografie; geen contrast nodig.
Coronaire calciumscore: techniek, interpretatie en toepassing bij risicoclassificatie
Techniek
CAC-CT is een non-contrast, ECG-getriggerde CT-scan van het hart op laagdosis protocol (1-2 mSv). De Agatston-score berekent per coronairtak (LM, LAD, LCx, RCA) de gekwalificeerde kalkoppervlakte × dichtheidsfactor. Totale Agatston-score = som van alle coronairtakken. Scanresultaat beschikbaar in <10 minuten.
Interpretatie
- CAC 0: geen kalk; negatief voorspellend waarde >99%; sterk argument voor uitstel statine bij intermediair risico
- CAC 1-99: milde calcificatie; risicobevestiging; start statine bij hoog-risico profiel
- CAC 100-399: matige calcificatie; statine-indicatie bij vrijwel alle patiënten
- CAC ≥400: ernstige calcificatie; hoog of zeer hoog risico; intensieve statinetherapie + overweeg aanvullende diagnostiek
MESA-percentielscores
Vergelijking met leeftijd- en geslachtsgematchte referentiepopulatie (MESA) geeft aanvullende context. CAC 50 bij een 45-jarige man kan >90e percentiel zijn (hoog relatief risico), terwijl hetzelfde getal bij een 70-jarige man het 25e percentiel vertegenwoordigt.
Klinische toepassing (ESC 2021)
ESC adviseert CAC bij borderline SCORE2-risico (grensgeval tussen twee categorieën) als beslissingshulp. CAC=0: overweeg statine-uitstel. CAC≥100 of >75e percentiel: opwaardering naar hogere risicocategorie → statine starten.