Rechtshartkatheterisatie: wedge pressure en cardiac output
Rechtshartkatheterisatie (RHK) met een Swan-Ganz-katheter is de gouden standaard voor directe meting van intracardiale drukken, longarteriëlewedge-druk (PCWP) en cardiac output. RHK is onmisbaar voor de evaluatie van pulmonale hypertensie, refractair hartfalen, hemodynamische instabiliteit en pre-transplantatiescreening.
Kernbegrippen
- PCWP (pulmonale capillaire wiggedruk)
- Schatting van linkeratriumpressure door 'wiggen' van de katheter in een longarteriëletak; normaal 6-12 mmHg; >18-20 mmHg duidt op verhoogde LV-vullingsdruk (links hartfalen).
- Cardiac output (CO)
- Hoeveelheid bloed die het hart per minuut uitstuwt; normaal 4-8 L/min; gemeten via Fick (VO2/A-V O2-verschil) of thermodilutie.
- Cardiac index (CI)
- Cardiac output gecorrigeerd voor lichaamsoppervlak; normaal 2,5-4,0 L/min/m²; <2,2 L/min/m² = cardiogene shock.
- Pulmonale vaatweerstand (PVR)
- Weerstand in de longcirculatie; PVR = (mPAP − PCWP)/CO; normaal <3 WE (Wood Units); >5 WE = ernstige pulmonale hypertensie.
- Vasodilatatietest
- Farmacologische test (inhalatie-NO, adenosine, epoprepstenol) bij pulmonale arteriële hypertensie (PAH) om reactieve component te kwantificeren; positief: mPAP-daling ≥10 mmHg tot <40 mmHg met toegenomen CO.
Rechtshartkatheterisatie: techniek, meetparameters en klinische indicaties
Techniek
Swan-Ganz-katheter (vier-lumen ballonkatheter) wordt via vena jugularis interna, subclavia of femoralis ingebracht. Ballonopblazing laat de katheter meevaren met bloedstroom: RA → RV → PA → wigpositie. Drukken worden op elk niveau geregistreerd. Thermodilutie via injectie van koude NaCl in de RA en temperatuursensor in de PA berekent CO.
Meetparameters
- RA-druk: 2-8 mmHg; verhoogd bij rechts-HF, constrictie, pericardtamponade
- RV-druk: systolisch 15-30, diastolisch 0-8 mmHg
- PA-druk (mPAP): 9-20 mmHg; mPAP >25 mmHg = pulmonale hypertensie; mPAP ≥20 mmHg = nieuw ESC 2022-criterium
- PCWP: 6-12 mmHg; PCWP >15 mmHg = links hart-gerelateerde PH (groep 2)
- Cardiac output: thermodilutie of Fick-methode
Indicaties
- Pulmonale hypertensie: diagnose, classificatie en vasodilatatietest (voor calciumantagonisten-behandeling)
- Hartfalen: hemodynamische profilering bij refractair hartfalen, instelling VAD of transplantatie-evaluatie
- Cardiogene shock: CI-meting voor monitoring en behandeloptimalisatie
- Pericard-constrictie versus restrictieve cardiomyopathie: Kussmaul-teken, drukegalisatie, ventricular interdependence