ACE-remmers: hoest, angio-oedeem en hyperkaliëmie
ACE-remmers zijn goed getolereerd maar hebben specifieke bijwerkingen die de klinische behandeling compliceren. Droge hoest (tot 15-20%) is de meest voorkomende reden voor staken. Angio-oedeem is zeldzaam maar potentieel levensbedreigend. Hyperkaliëmie en nierfunctieverslechtering vereisen laboratoriummonitoring.
Kernbegrippen
- Droge hoest (ACE-remmer)
- Bradykinine-gemedieerde prikkeling van bronchiaal mucosa; treedt op bij 5-20% (vaker bij Aziatische patiënten ~30-40%); klasse-effect; reden tot switchen naar ARB.
- Angio-oedeem
- Zeldzame maar ernstige bijwerking: diep dermale en subcutane zwelling, vaak lippen/tong/keel; bradykinine-gemedieerd; risico 0,1-0,5%; kan ook jaren na start optreden; absoluut contra-indicatie voor hervatten ACE-remmer.
- Hyperkaliëmie
- Aldosteronsuppressie → K⁺-retentie; risico hoog bij CKD, diabetes, combinatie met K⁺-sparende diuretica of MRA; controleer K⁺ 1-2 weken na start.
- Nierfunctieverslechtering bij nierarteriestenose
- Bilaterale nierarteriestenose: ACE-remmer verlaagt intraglomerulaire druk → acute nierinsufficiëntie; contra-indicatie. Bij unilaterale nierarteriestenose: bewaking met creatinine.
- First-dose hypotensie
- Eerste dosis kan sterke bloeddrukdaling geven, met name bij volume-gedepleteerde patiënten (diureticagebruik, hartfalen); start 's avonds of laag liggen na eerste gift.
Bijwerkingen van ACE-remmers: herkenning, monitoring en management
Droge hoest
Bradykinine-accumulatie prikkelt aferent C-vezels in de bronchiaal mucosa. Incidentie 5-20%; Aziatische afkomst 30-40%. Hoest begint binnen 1-2 weken maar kan ook na maanden optreden. Verdwijnt niet bij dosisverlaging. Oplossing: switch naar ARB (geen bradykinine-accumulatie) of ARNI (sacubitril/valsartan) bij hartfalen-indicatie.
Angio-oedeem
Prevalentie: 0,1-0,5%; Afro-Amerikanen 4× hogere incidentie. Pathofysiologie: bradykinine-gemedieerd (niet histamine); antihistaminica en corticosteroïden zijn ineffectief. Behandeling acute aanval: stop ACE-remmer, icatibant (bradykinine B2-antagonist) of C1-esterase-remmers, luchtwegzeker stellen. Absoluut gecontra-indiceerd: hervatten ACE-remmer; ook ARB tijdelijk vermijden (kruisreactiviteit bij angio-oedeem ~10%).
Nierfunctie en elektrolyten
Controleer creatinine, K⁺ en Na⁺ 1-2 weken na start en na dosisverhoging. Accepteer creatinine-stijging tot 30% boven uitgangswaarde (RAAS-gemedieerde afname intraglomerulaire druk; nefroprotectief op lange termijn). Staken bij stijging >50% of K⁺ >6,0 mmol/L ondanks K⁺-verlagende maatregelen (patiromer, sodiumzirkoniumcyclosilicaat).
Hypotensie
Vermijd bij systolische bloeddruk <90 mmHg of volume-depletie. Reduceer diuretica dosis eerst. Start low, go slow bij hartfalen.