Diagnose van hartfalen: praktisch stappenplan
Het diagnostisch proces bij vermoeden van hartfalen volgt een gestructureerde aanpak die begint bij klinische evaluatie en eindigt bij functioneel en morfologisch onderzoek. De ESC-richtlijn 2021 beschrijft een algoritmische aanpak waarbij NT-proBNP/BNP als eerste filter dient en echocardiografie de diagnose bevestigt.
Kernbegrippen
- Diagnostisch algoritme ESC 2021
- Stapsgewijze aanpak: klinische evaluatie → ECG + NT-proBNP → echocardiografie → aanvullend onderzoek. NT-proBNP <125 pg/mL sluit stabiel hartfalen vrijwel uit.
- NT-proBNP drempelwaarden
- Stabiele situatie: <125 pg/mL hartfalen onwaarschijnlijk. Acuut: <300 pg/mL hartfalen onwaarschijnlijk. Leeftijdsaangepaste afkapwaarden voor bevestiging: <50 jaar >450 pg/mL, 50–75 jaar >900 pg/mL, >75 jaar >1800 pg/mL.
- Echocardiografie
- Hoeksteen van hartfalendiagnostiek; geeft informatie over EF (HFrEF/HFmrEF/HFpEF), structurele afwijkingen, kleplijden en diastolische functie.
- LBBB
- Linker bundeltakblok op ECG; bij nieuwe LBBB altijd hartfalen of ischemie overwegen; relevant voor CRT-indicatie.
- Cardiale MRI
- Goudstandaard voor volumetrie en myocardiale karakterisering; geïndiceerd bij inadequate echovensters of verdenking op cardiomyopathie.
Diagnose van hartfalen: een praktisch stappenplan
Stap 1: klinische evaluatie
Begin met een gericht interview naar typische symptomen: dyspneu (bij inspanning, in rust, orthopneu, PND), vermoeidheid, enkelvocht, nachtelijke diurese. Inventariseer risicofactoren: hypertensie, coronairlijden, diabetes, familiaire CMP, alcohol, cardiotoxische medicatie. Lichamelijk onderzoek: verhoogde JVD, S3-galop, basale crepitaties, perifeer oedeem, hepatomegalie.
Stap 2: ECG en NT-proBNP/BNP
Een normaal ECG maakt hartfalen onwaarschijnlijk (negatieve voorspellende waarde >95%). NT-proBNP <125 pg/mL in stabiele situatie of <300 pg/mL acuut: hartfalen vrijwel uitgesloten (NPV 97–99%). Bij verhoogd NT-proBNP: verder diagnostisch onderzoek vereist.
Stap 3: echocardiografie
Echocardiografie is de meest informatieverrijkende stap: bepaalt EF (subclassificatie hartfalen), structurele afwijkingen, kleplijden, diastolische functie en pulmonale druk. Combineer met Doppler en weefseldoppler. Bij slechte echo-windows: cardiale MRI.
Stap 4: aanvullend onderzoek op indicatie
- Coronairangiografie / CT-coronairen: bij verdenking op ischemische etiologie.
- Cardiale MRI: voor myocardiale karakterisering (fibrose, inflammatie, infiltratie).
- Rechtshartkatheterisatie: bij diagnostische onzekerheid over pulmonale hypertensie of hemodynamische status.
- Genetisch onderzoek: bij familiale CMP of specifiek fenotype (LMNA, TTN, HCM).
- Endomyocardbiopsie: bij verdenking op myocarditis of infiltratieve ziekte.
Huisarts vs. specialist
De NHG-Standaard Hartfalen 2021 beschrijft de rol van de huisarts: NT-proBNP meten bij vermoeden, verwijzen bij verhoogde waarde. Echocardiografie vindt in de tweede lijn plaats. Terugverwijzing naar huisarts na diagnose en therapie-optimalisatie voor chronische follow-up.
Bronnen
Actueel nieuws over dit onderwerp
Beeldvorming bij atriale cardiomyopathie: ESC scientific statement
Atriale cardiomyopathie wordt steeds meer erkend als een op zichzelf staande aandoening die predisponeert voor atriumfibrilleren en hartfalen. Dit ESC scientifi
LVAD versus harttransplantatie bij hartfalen: Finse kosten en uitkomsten
Finse onderzoekers vergeleken de kosten en klinische uitkomsten van patiënten met gevorderd hartfalen die een linkerventrikel-assist device (LVAD) of harttransp
Voedingsstatus voorspelt ventriculaire ritmestoornissen bij gevorderd hartfalen
Japanse onderzoekers toonden in ESC Heart Failure aan dat de CONUT-score (Controlling Nutritional Status) ventriculaire ritmestoornissen kan voorspellen bij pat
Gedeeld gennetwerk verklaart de wisselwerking tussen atriumfibrilleren en hartfalen
Onderzoek in Nature Cardiovascular Research onthult dat atriumfibrilleren en hartfalen een gemeenschappelijk TBX5-afhankelijk genregulatienetwerk delen. Bij bei