Hypertensie bij ouderen: wanneer behandelen, wanneer afbouwen?
Hypertensiebehandeling bij ouderen verlaagt aantoonbaar het risico op beroerte, hartfalen en cardiovasculaire sterfte. Bij kwetsbare ouderen (frailty, polypharmacie, cognitieve daling) vragen de bijwerkingsrisico's (orthostase, vallen) om genuanceerde besluitvorming over start, intensiteit en eventueel afbouwen van therapie.
Kernbegrippen
- HYVET-trial
- RCT bij ≥80-jarigen met systolische ≥160 mmHg: indapamide ± perindopril gaf 30% beroertereductie en 21% totale mortaliteitsreductie.
- Frailty
- Kwetsbaarheid-syndroom; geassocieerd met verhoogd bijwerkingsrisico bij antihypertensieve therapie; vraagt om voorzichtiger tituleren.
- Deprescribing
- Gericht en veilig afbouwen van medicatie bij kwetsbare ouderen; bij hypertensie overwegen bij lage bloeddruk, vallen of symptomen van overdosering.
- SPRINT-trial (ouderen)
- Subgroepanalyse ≥75 jaar: intensieve behandeling (<120 mmHg) reduceerde cardiovasculaire events ook bij geselecteerde fitte ouderen.
- Orthostase-hypotensie
- Systolische daling ≥20 mmHg bij opstaan; frequent bij ouderen op antihypertensiva; verhoogt valrisico.
Bewijs voor behandeling
HYVET toonde dat behandeling van systolische hypertensie (≥160 mmHg) bij ≥80-jarigen met indapamide ± perindopril de beroertekans met 30% en totale sterfte met 21% reduceerde. Ook bij 70–79-jarigen is bewijs sterk. Onthoud dat zelfs bij 85-plussers de absolute risicoreductie groot is door het hoge uitgangsrisico.
Behandeldrempels en streefwaarden
- 60–79 jaar: start bij systolisch ≥140 mmHg; streefwaarde 130–139/70–79 mmHg
- ≥80 jaar: start bij systolisch ≥160 mmHg; streefwaarde 140–149 mmHg systolisch
- Kwetsbare ouderen: individuele beoordeling; 150–160 mmHg kan acceptabel zijn
Middelenkeuze bij ouderen
- Calciumantagonist (amlodipine): goede tolerantie, weinig orthostase-risico, bewijs bij ISH
- Thiazide-achtig diureticum (indapamide): HYVET-bewijs; monitor natrium en kalium extra nauwgezet
- ACE-remmer/ARB: bij hartfalen of CKD als comorbiditeit
- Vermijd als start: sterk vasodilatatoire middelen of combinaties die orthostase geven
Wanneer afbouwen?
Overweeg deprescribing bij:
- Frequente orthostatische hypotensie of valincidenten
- Systolische bloeddruk consequent <120 mmHg bij adequate meting
- Ernstige frailty, terminale ziekte of sterk verkorte levensverwachting
- Symptomen van medicatietoxiciteit (duizeligheid, syncope)
Afbouwen geleidelijk (halveer dosis elke 2 weken); controleer bloeddruk en klachten na elke stap.