Hypertensie in de zwangerschap: pre-eclampsie en HELLP
Hypertensieve aandoeningen in de zwangerschap treffen 5–10% van alle zwangerschappen en zijn een belangrijke oorzaak van moeder- en perinatale sterfte. Pre-eclampsie is gedefinieerd als nieuwe hypertensie na 20 weken zwangerschap met orgaandisfunctie. HELLP-syndroom is een ernstige variant met hemolyse, verhoogde leverenzymen en trombocytopenie.
Kernbegrippen
- Pre-eclampsie
- Nieuwe hypertensie (≥140/90 mmHg) na 20 weken zwangerschap gecombineerd met proteïnurie of orgaandisfunctie.
- HELLP-syndroom
- Ernstige variant van pre-eclampsie: Hemolysis, Elevated Liver enzymes, Low Platelets.
- Eclampsie
- Het optreden van convulsies bij een patiënte met pre-eclampsie, zonder andere neurologische verklaring.
- Chronische hypertensie in zwangerschap
- Hypertensie aanwezig vóór de zwangerschap of vastgesteld vóór 20 weken amenorroe.
- Gesuperponeerde pre-eclampsie
- Pre-eclampsie die ontstaat bij een patiënte met pre-existente chronische hypertensie.
Hypertensieve aandoeningen in de zwangerschap: classificatie en management
Classificatie
De ESC 2018 richtlijn voor cardiovasculaire aandoeningen in de zwangerschap onderscheidt vier hoofdcategorieën: (1) chronische hypertensie, (2) zwangerschapshypertensie, (3) pre-eclampsie/eclampsie en (4) gesuperponeerde pre-eclampsie op chronische hypertensie.
Pre-eclampsie: diagnostiek
Pre-eclampsie wordt gediagnosticeerd bij systolische bloeddruk ≥140 mmHg of diastolisch ≥90 mmHg na 20 weken, gecombineerd met minimaal één van: proteïnurie ≥0,3 g/24 uur, trombocytopenie (<100×10⁹/L), nierinsufficientie, leverdisfunctie, longoedeem of neurologische klachten. PlGF-meting en PAPP-A in het eerste trimester kunnen risico op pre-eclampsie voorspellen.
HELLP-syndroom
HELLP wordt gekenmerkt door de triade: microangiopathische hemolyse (LDH >600 U/L, schistocyten), leverbetrokkenheid (ASAT/ALAT verhoogd) en trombocytopenie (<100×10⁹/L). Epigastrische pijn of pijn in de rechterbovenbuik kan het eerste symptoom zijn. Bevalling is de enige curatieve behandeling.
Behandeling
- Antihypertensiva in zwangerschap: Labetalol (oraal of IV), nifedipine retard en methyldopa zijn eerstelijnsopties. ACE-remmers en ARB zijn gecontra-indiceerd (teratogeen). Hydralazine IV bij hypertensieve crisis.
- Magnesiumsulfaat: Profylaxe en behandeling van eclamptische insulten; ook nierfunctie- en reflexcontrole nodig.
- Bevalling: Definitieve behandeling; timing afhankelijk van amenorroe-duur en maternale/foetale conditie.
Postpartum en lange-termijn risico
Vrouwen met pre-eclampsie hebben levenslang verhoogd cardiovasculair risico: twee- tot viermaal meer kans op hypertensie, coronairlijden en beroerte. Postpartumcontrole van bloeddruk en cardiovasculaire risicofactoren is essentieel. Informeer de patiënte dat pre-eclampsie een cardiovasculaire risicofactor is voor de rest van haar leven.