Diabetische nefropathie: vroege opsporing en progressieremming
Diabetische nefropathie is de meest voorkomende oorzaak van chronische nierziekte en eindstadium nierziekte in westerse landen. Vroege opsporing via jaarlijkse meting van ACR en eGFR is essentieel. Behandeling richt zich op glucoseregulatie, bloeddrukbehandeling met RAAS-blokkade, SGLT2-remmers en finerenon voor progressieremming.
Kernbegrippen
- Microalbuminurie
- ACR 3–30 mg/mmol; vroegste detecteerbare teken van diabetische nierziekte; indicatie voor RAAS-blokkade.
- Intraglomerulaire hypertensie
- Verhoogde druk in het glomerulaire capillair bij diabetes door afferente vasodilatatie (glucose-geïnduceerd); schaadt glomerulus.
- Albuminurie progressie
- Normoalbuminurie → microalbuminurie → macroalbuminurie → ESRD; RAAS-blokkade vertraagt elke stap.
- Kimmelstiel-Wilson-laesie
- Pathognomone glomerulaire laesie bij diabetische nefropathie: nodulaire glomerulosclerose.
- FIDELIO-DKD
- Finerenon bij DM+CKD: reductie progressie naar ESRD en cardiovasculaire events bovenop maximale RAAS-blokkade.
Pathofysiologie
Hyperglykemie beschadigt de nier via meerdere mechanismen: (1) intraglomerulaire hypertensie door glucosediuretica-geïnduceerde afferente arteriole-vasodilatatie; (2) AGE-vorming (advanced glycation end products) die glomerulaire basaalmembraan verdikken; (3) PKC-activatie met mesangiale expansie; (4) oxidatieve stress en inflammatie. Het resultaat is glomerulosclerose (Kimmelstiel-Wilson-laesie), tubulusinterstitiële fibrose en nierfunctieverval.
Screening
- Type 1 DM: jaarlijks ACR en eGFR vanaf 5 jaar na diagnose
- Type 2 DM: jaarlijks ACR en eGFR vanaf diagnose (nefropathie kan al aanwezig zijn bij diagnose)
- Ochtendurine ACR is voldoende; 24-uurs urine voegt weinig toe
Behandeling
- Glucoseregulatie: HbA1c-target 53 mmol/mol (7%) bij de meeste patiënten; vermijd hypoglykemie bij CKD
- Bloeddruk: streefwaarde <130/80 mmHg; RAAS-blokkade eerste keus (ACE-remmer of ARB)
- SGLT2-remmer: dapagliflozine of empagliflozine bij eGFR ≥20; DAPA-CKD en EMPA-KIDNEY tonen renale bescherming ook zonder bloeddrukeffect als primaire reden
- Finerenon: bovenop maximale RAAS-blokkade bij DM+CKD met ACR ≥30; FIDELIO-DKD + FIGARO-DKD: reductie renale en CV-events
- GLP-1-agonist (semaglutide): FLOW-trial 2024: renale bescherming bij DM type 2 + CKD
Actueel nieuws over dit onderwerp
Consensus: breid het cardio-renaal-metabool syndroom uit met de lever (CKLMS) in de eerste lijn
Het recent geïntroduceerde cardiovasculair-renaal-metabool (CKM) syndroom beschrijft de nauwe samenhang tussen metabole risicofactoren, chronische nierziekte en
ERA's ABCDE-raamwerk voor preventie van nierziekten
Na de WHO-resolutie over nierziekte in 2025 heeft de European Renal Association een ABCDE-raamwerk ontwikkeld om de preventie en vroegtijdige opsporing van nier
Auteurs reageren: pravastatine bij autosomaal dominante polycysteuze nierziekte
Reactie van de auteurs op commentaar bij hun gerandomiseerde studie over het effect van pravastatine op nierziekte-uitkomsten bij volwassenen met vroege ADPKD.
Niergezondheid en bloeddruk op schoolleeftijd na zeer vroeggeboorte
Een cohortonderzoek bij schoolgaande kinderen die zeer prematuur werden geboren (onder 32 weken) toonde subtiele afwijkingen in nierfunctie en bloeddruk. Deze v