Primaire preventie van hart- en vaatziekten
Primaire preventie richt zich op het voorkómen van een eerste cardiovasculaire event bij personen zonder bekende hart- en vaatziekte. Een gestructureerde aanpak — risicoschatting, identificatie van risicoversterkers, leefstijlinterventie en afgewogen medicamenteuze behandeling — vormt de basis van de ESC-richtlijn Cardiovasculaire Preventie 2021.
Kernbegrippen
- Primaire preventie
- Preventie van cardiovasculaire ziekte bij personen zonder eerder cardiovasculair event of bekende atherosclerotische ziekte.
- Behandeldrempel
- SCORE2-risiconiveau waarbij ESC het starten van lipiden- of bloeddrukbehandeling aanbeveelt; afhankelijk van leeftijdscategorie en regio.
- Gedeelde besluitvorming
- Besluitvormingsproces waarbij arts en patiënt samen een behandelkeuze maken op basis van wetenschappelijk bewijs én de waarden en voorkeuren van de patiënt.
- Polyfarmacie-preventie
- Bewuste afweging van het aantal gelijktijdige preventieve middelen, rekening houdend met therapietrouw, bijwerkingen en kwaliteit van leven.
- Polypil
- Combinatiepil met statine, antihypertensivum en aspirine; bewezen effectief in TIPS-3 trial (NNT ~33 over 5 jaar bij intermediair risico) voor primaire preventie.
Gestructureerde primaire preventie: van risicoschatting naar behandeling
Stap 1: Risicoschatting
Gebruik SCORE2 (40-69 jaar) of SCORE2-OP (≥70 jaar) voor alle patiënten zonder bekende cardiovasculaire ziekte, diabetes of FH. Identificeer risicoversterkers (Lp(a), CAC, hsCRP, familieanamnese) bij borderline risico. Categorie 'zeer hoog' vereist geen SCORE2-berekening bij bekende cardiovasculaire ziekte, DM type 1/2 met orgaanschade, FH of ernstige CKD.
Stap 2: Leefstijlinterventie
Leefstijlinterventie is voor alle risicocategorieën de eerste stap en geeft de grootste populatie-attributabele winst: stoppen met roken, mediterraan voedingspatroon, 150-300 min/week matige aerobe activiteit, gewichtsnormalisatie, alcoholreductie. Motiverende gespreksvoering en multidisciplinaire ondersteuning verhogen effectiviteit.
Stap 3: Medicamenteuze behandeling
- Statines: bij hoog of zeer hoog risico; LDL-streefdoel afhankelijk van risicocategorie; combinatie met ezetimibe bij onvoldoende LDL-verlaging
- Antihypertensiva: bij systolische bloeddruk >140 mmHg na leefstijlinterventie; drempelwaarden lager bij hoog/zeer hoog risico
- Aspirine: niet aanbevolen voor primaire preventie bij de meeste patiënten (NNT hoog, bloedingsrisico vergelijkbaar met cardiovasculair voordeel)
Polypil-strategie
De TIPS-3 trial (2021) toonde effectiviteit van een polypil (simvastatine + ramipril + aspirine + foliumzuur) in een intermediair-risico populatie: 21% RRR op major CV events. De polypil verbetert therapietrouw bij patiënten met meerdere preventieve indicaties.
Bronnen
Actueel nieuws over dit onderwerp
Polypil met of zonder aspirine bij personen zonder CVD: NEJM PolyPill-TIPS-3
NEJM PolyPill-TIPS-3 trial die een polypil (statine + antihypertensiva) met of zonder aspirine onderzocht bij personen zonder CVD. Definitief bewijs voor de pol
Polypil voor primaire en secundaire CV-preventie: Lancet PolyIran
Lancet PolyIran clustergerandomiseerde trial die de effectiviteit van een polypil onderzocht voor primaire en secundaire cardiovasculaire preventie. Populatiebr
Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van dyslipidemie
Professor Julian Halcox bespreekt in deze driedelige videoserie de actuele benaderingen voor het management van dyslipidemie. Aan bod komen nieuwe therapeutisch