Statines bij primaire preventie: wie profiteert?
Statines zijn de meest onderzochte klasse geneesmiddelen in de cardiovasculaire preventie. Bij primaire preventie is het voordeel sterk afhankelijk van het absolute basisrisico van de patiënt. Moderne richtlijnen adviseren statines bij hoog of zeer hoog risico, met LDL-streefdoelen die variëren per risicocategorie.
Kernbegrippen
- Cholesterol Treatment Trialists (CTT)
- Metaanalyse van 28 RCT's (n=186.854); elke 1 mmol/L LDL-daling geeft 22% RRR op major vascular events; lineaire dosisrespons.
- LDL-streefdoel primaire preventie
- ESC 2021: hoog risico LDL <1,8 mmol/L en ≥50% verlaging; zeer hoog risico LDL <1,4 mmol/L en ≥50% verlaging.
- Intensieve statinetherapie
- Rosuvastatine 20-40 mg of atorvastatine 40-80 mg/dag; verlagen LDL met 50-60% ten opzichte van baseline.
- Statin-associated muscle symptoms (SAMS)
- Myalgie, spierpijn of zwakte bij statinegebruik; echte myopathie of rabdomyolyse zelden; wisseling van statine of dosisaanpassing lost SAMS op in de meeste gevallen.
- Nieuwe diabetes door statine
- Statines verhogen risico op type 2 diabetes licht (~10% RRI); absoluut risico laag; overgeshadowed door cardiovasculair voordeel bij hoog-risico patiënten.
Statines bij primaire preventie: effectiviteit, streefdoelen en praktijk
Wie profiteert?
Het absolute voordeel van statines is proportioneel aan het basisrisico. Bij hoog (SCORE2 10-20%) 10-jaarsrisico en gemiddeld LDL van 3,5 mmol/L geeft intensieve statinetherapie ARR van circa 3-4% over 5 jaar (NNT 25-33). Bij laag basisrisico (SCORE2 <5%) is NNT >100 — te hoog om routinebehandeling te rechtvaardigen.
ESC 2021 behandeldrempels
- Matig risico: overweeg statine bij LDL ≥2,6 mmol/L ondanks leefstijlinterventie (klasse IIa)
- Hoog risico: statine geïndiceerd bij LDL ≥1,8 mmol/L (klasse I); streefdoel LDL <1,8 mmol/L én ≥50% verlaging
- Zeer hoog risico: statine geïndiceerd (klasse I); streefdoel LDL <1,4 mmol/L én ≥50% verlaging
Keuze van het statine
Rosuvastatine en atorvastatine zijn de krachtigste statines. Simvastatine 20-40 mg is een acceptabel alternatief bij lager risico. Fluvastatin en pravastatin zijn hydrofiel en hebben minder geneesmiddelinteracties; minder LDL-verlaging. Bij onvoldoende respons: voeg ezetimibe toe (extra 15-20% LDL-verlaging).
Spierklachten
Myalgie treedt op bij 5-10% van gebruikers in observationele studies, maar slechts 1-3% in geblindeerde RCT's (nocebo-effect). Bij vermoede SAMS: controleer CK; stop statine tijdelijk; wissel naar alternatief statine of verlaag dosis.
Bronnen
Actueel nieuws over dit onderwerp
Evolocumab en doorgankelijkheid van veneuze bypasses na CABG: NEWTON-CABG CardioLink-5
De NEWTON-CABG CardioLink-5-trial onderzocht of toevoeging van evolocumab (PCSK9-remmer) aan statinetherapie de doorgankelijkheid van veneuze bypasses na corona
Aanvullende farmacologische strategieën voor restrisicoreductie na revascularisatie
Farmacologische behandeling blijft essentieel bij atherosclerotisch vaatlijden. Naast LDL-cholesterolverlaging met statines worden nieuwe strategieën onderzocht
Diabetes, obesitas en de metabole drijfveren van perifeer arterieel vaatlijden
Een diepgaande review die uitlegt hoe diabetes en obesitas via metabole routes bijdragen aan het ontstaan van perifeer arterieel vaatlijden. De auteurs bespreke
Nieuwe therapeutische mogelijkheden voor cholesterolverlaging: een expertreview
In deze narratieve review bespreken experts de nieuwste mechanismen en therapeutische strategieën voor cholesterolverlaging, waaronder nieuwe geneesmiddelen en