Stoppen met roken: farmacologische ondersteuning
Stoppen met roken is de effectiefste leefstijlinterventie voor cardiovasculaire risicoreductie. Farmacologische ondersteuning verdubbelt tot verdrievoudigt de slagingskans. Varenicline (partiële nicotine-agonist) is het meest effectief; bupropion en nicotinevervangende therapie (NRT) zijn alternatieven bij contra-indicaties.
Kernbegrippen
- Varenicline (Champix)
- Partieel agonist van α4β2-nicotinereceptor; vermindert nicotinebehoefte en ontneemt het belonende effect van roken; meest effectief farmacon voor rookstop.
- Nicotinevervangende therapie (NRT)
- Nicotinepleister, -kauwgom, -inhalator of -zuigtablet; verminderen ontwenningsverschijnselen; combinatie van pleister + kortwerkend NRT effectiever dan monotherapie.
- Bupropion (Zyban)
- Dopamine/noradrenaline-heropnameremmer; origineel antidepressivum; effectiviteit rookstop vergelijkbaar met NRT; contra-indicatie bij epilepsie.
- Abstinentiepercentage
- Percentage rokers dat na interventie na 12 maanden rookvrij is; placebo ~5-10%, NRT ~16%, bupropion ~18%, varenicline ~26-29%.
- Motivatie-interview
- Gespreksinterventie die ambivalentie over rookstop onderzoekt en intrinsieke motivatie versterkt; effectief als voorbereiding op farmacologische behandeling.
Farmacologische ondersteuning bij stoppen met roken
Varenicline
Varenicline (1 mg 2dd, opbouwschema) is het meest effectief voor rookstop: odds ratio 2,9 versus placebo (Cochrane). Het vermindert zowel de nicotinedrang als het gevoel van beloning bij toevallige rookexposure. Start 1-2 weken vóór de geplande stopdag. Bijwerkingen: misselijkheid (meest frequent), slaapstoornissen, levendige dromen. Voorzichtigheid bij ernstige psychiatrische voorgeschiedenis (hoewel grote RCT's geen significant psychiatrisch signaal toonden).
Nicotinevervangende therapie (NRT)
Nicotinepleister (langwerkend) combineert met nicotinekauwgom of -inhaler (kortwerkend) bij craving-momenten. Combinatietherapie is effectiever dan monotherapie. NRT is veilig bij recent MI en bij patiënten met coronairlijden (geeft minder vasoconstrictie dan roken). Duur van gebruik: minimaal 8-12 weken.
Bupropion
Bupropion 150 mg 1dd gedurende 6 dagen, daarna 150 mg 2dd; start 1-2 weken voor stopdag; behandelduur 7-12 weken. Contra-indicaties: epilepsie, eetstoornissen, MAO-remmer gebruik. Effectiviteit vergelijkbaar met NRT-monotherapie.
Cardiovasculaire veiligheid
Alle drie farmacologische opties zijn veilig na acuut coronair syndroom. EAGLES-trial (2016) toonde geen significant verschil in ernstige cardiovasculaire events tussen varenicline, bupropion, NRT en placebo. E-sigaretten zijn geen bewezen effectieve rookstophulp en zijn niet door ESC aanbevolen als farmacotherapie.