ESC-richtlijn Aorta-aandoeningen 2024: kernpunten
De ESC-richtlijn Aorta-aandoeningen 2024 vervangt de gecombineerde PAV/aorta-richtlijn van 2014 en biedt voor het eerst een aparte, uitgebreide richtlijn voor alle aorta-aandoeningen. Nieuwe aspecten zijn herziene chirurgische drempelwaarden voor AAA en thoracale aneurysmata, genetische aortasyndromen, en uitgebreide indicaties voor TEVAR/EVAR.
Kernbegrippen
- AAA (abdominaal aorta-aneurysma)
- Aortadiameter ≥30 mm of >1,5× normale diameter; chirurgische indicatie (man): ≥55 mm; (vrouw): ≥50 mm.
- Stanford type A dissectie
- Ascenderende aorta betrokken; altijd chirurgische spoedbehandeling; mortaliteit 1-2%/uur zonder behandeling.
- Stanford type B dissectie
- Alleen descenderende aorta (distaal van linker subclavia); ongecompliceerd: medicamenteus (labetolol/nitroprusside); gecompliceerd: TEVAR.
- TEVAR
- Thoracale endovasculaire aorta-reparatie: stentgraft via femoraalaccess; eerste keus bij type B met complicaties en thoracale aneurysmata.
- Marfan-syndroom
- FBN1-mutatie; aortaworteldilatatie dominant; electieve chirurgie aorta bij diameter ≥50 mm (of ≥45 mm bij zwangerschapswens of snelle groei).
ESC-richtlijn Aorta-aandoeningen 2024: kernpunten
Abdominaal aorta-aneurysma (AAA)
Prevalentie bij mannen 65-80 jaar: 2-4% (gedaald door rookafname). Screening met echografie: aanbevolen voor rokende mannen ≥65 jaar (klasse I). Chirurgische indicatie: ≥55 mm bij mannen (was 55 mm in 2014), ≥50 mm bij vrouwen (nieuw, lager door relatief grotere risico bij kleinere vrouwenaorta). Groei ≥10 mm/jaar: overweeg operatie ongeacht absolute diameter. Endovasculaire reparatie (EVAR) preferable boven open chirurgie bij geschikte anatomie en hoog chirurgisch risico.
Thoracale aorta-aneurysmata
Aortaworteldilatatie (Valsalva-sinussen): chirurgische indicatie bij diameter ≥55 mm (normaal hart), ≥50 mm bij Marfan of bicuspide aortaklep met risicofactoren, ≥45 mm bij Marfan en zwangerschapswens of snelle groei. TEVAR voor descenderende thoracale aneurysmata ≥60 mm of symptomatisch. Open chirurgie blijft standaard voor ascenderende aorta en boog.
Aortadissectie type A (acuut)
Klinische verdenking: acuut scheurd/migrerende pijn thorax/rug, bloeddrukasymmetrie, new aortaregurgitatie, ECG normaal bij ernstige pijn. Diagnostiek: CT-aorta compleet (aortogram) is standaard; TEE bij hemodynamische instabiliteit als CT niet haalbaar. Behandeling: onmiddellijke OK voor ascenderende dissectie; streef bloeddruk <120 mmHg systolisch en pols <60/min met labetalol IV.
Aortadissectie type B
Ongecompliceerd type B: medicamenteus (bèta-blokker, vervolgens ACE-remmer); TEVAR niet routinematig in acute fase. Gecompliceerd type B (organ malperfusie, ruptur, refractaire pijn, snel expanderende diameter): TEVAR klasse I. Langetermijn: jaarlijkse CT-aorta, LDL <1,4 mmol/L, bloeddruk <130/80 mmHg.
Genetische aortasyndromen
Nieuwe sectie in 2024: Marfan (FBN1), Loeys-Dietz (TGFBR1/2), VEDS (COL3A1), bicuspide aortaklep (BAV). Alle patiënten met thoracaal aorta-aneurysma <50 jaar: genetisch consult aanbevolen. Cascade-screening familieleden bij bekende mutatie.