Sport en ritmestoornissen: keuring en advies
Sportbeoefening heeft cardiovasculaire voordelen maar kan bij bepaalde ritmestoornissen het risico op plotse hartdood verhogen. De ESC-richtlijn Sports Cardiology 2020 biedt een gestructureerd kader voor sportkeuringen en advisering bij bekende of vermoede cardiale aandoeningen.
Kernbegrippen
- Atleetenhart
- Fysiologische adaptatie van het hart aan intensieve sportbeoefening: vergrote holten, verhoogde LVEF, vagustone, voltagetoename op ECG; te onderscheiden van pathologische cardiomyopathie.
- Pre-participatie screening
- Cardiovasculaire keuring vóór deelname aan competitie- of recreatief intensieve sport; omvat anamnese, lichamelijk onderzoek en (afhankelijk van leeftijd) ECG.
- Plotse hartdood bij sporters
- Incidentie circa 1:80.000 per jaar bij competitiesporters; oorzaken: HCM (VS), ARVC (Europa), coronairlijden (masters), kanaaliopathieën.
- Competitiesport
- ESC-definitie: georganiseerde individuele of teamsport met regelmatige training en deelname aan officiële competities; hogere risico-drempel dan recreatief sporten.
- Disqualificatie
- Ontheffing van competitiesport bij bepaalde cardiale aandoeningen om risico op sportgerelateerde hartstilstand te minimaliseren.
Sportadvies en keuring bij ritmestoornissen: ESC 2020 richtlijn
Pre-participatie screening
In Nederland en Europa wordt de 12-lead ECG aanbevolen als onderdeel van de sportkeuring bij competitiesporters. Zeldzame maar fatale aandoeningen (HCM, ARVC, LQTS, Brugada, WPW) kunnen zo worden gedetecteerd vóór het eerste event. Anamnestische rode vlaggen: syncope/presyncope tijdens sport, palpitaties, familieanamnese plotse hartdood <50 jaar.
Aandoening-specifiek advies
- HCM: disqualificatie competitiesport; recreatief laag-intensief sporten veelal toegestaan
- ARVC: disqualificatie alle intensieve sport (sport versnelt progressie en verhoogt risico)
- LQTS: LQT1/2: geen intensieve sport; LQT3: met uitgebreide evaluatie beperkte sportparticipatie mogelijk
- Brugada-syndroom: asymptomatisch zonder spontaan type-1: geen beperking; met spontaan type-1 of symptomen: beperking intensieve sport
- WPW: na succesvolle ablatie van accessoire bundel: geen beperking
ICD-dragers en sport
ESC 2020 stelt dat beslissing over sportdeelname met ICD individueel is; shared decision-making is essentieel. Risico op appropriate én inappropriate shock tijdens sport bestaat. Contactsporten en watersport worden ontraden. Na extensieve counseling kan competitiesport bij sommige ICD-dragers worden toegestaan (ESC klasse IIb).