Endocarditisprofylaxe: wie, wanneer en waarmee?
Infectieuze endocarditis is een zeldzame maar ernstige complicatie van bacteriëmie bij risicopatiënten. Antibioticaprofylaxe vóór tandheelkundige procedures is alleen geïndiceerd bij hoogrisicopatiënten met de meest kwetsbare cardiale condities. De ESC-richtlijn Endocarditis 2023 benadrukt dat goede mondgezondheid en hygiëne meer impact hebben dan procedurele profylaxe.
Kernbegrippen:
- Hoogrisicopatiënten voor endocarditis: Patiënten met mechanische klepprothesen, biologische prothesen, eerder doorgemaakt endocarditis, ongerepareerde cyanotische congenitale hartafwijking, of gerepareerde CHD met restdefect nabij prothesemateriaal.
- Tandheelkundige procedures met bacteriëmierisico: Procedures waarbij tandvleesmanipulatie of perforatie van mondslijmvlies optreedt: extracties, scaling, endodontische behandeling, implantaten — niet: anesthesie-injecties in niet-geïnfecteerd weefsel, röntgenfoto's.
- Amoxicilline 2g: Standaard endocarditisprofylaxe: amoxicilline 2 gram oraal 30-60 minuten vóór procedure; bij penicillineallergie: clindamycine 600 mg (cave: clindamycine niet meer routinematig aanbevolen in ESC 2023 bij allergie — azitromycine 500 mg of claritromycine 500 mg als alternatief).
- Mondgezondheid als primaire preventie: Tandplak en gingivitis zijn voortdurende bron van bacteriëmie; goede tandhygiëne, regelmatige tandartscontrole en behandeling van tandvleesinfecties zijn effectiever dan incidentele antibioticaprofylaxe.
Nieuwste evidence op HartVaat:
- 2026-08-04: Infectieuze endocarditis: verschuiving naar oudere patiënten met comorbiditeiten en medische hulpmiddelen
- 2026-04-28: The Lancet-commentaar: vroege atheroma-preventie als kosteneffectieve route naar gezond cardiovasculair ouder worden
- 2026-03-31: Gespecialiseerde hartklepklinieken leiden tot betere richtlijnconforme zorg
- 2026-03-16: Varenicline vermindert ventriculaire ectopie na myocardinfarct
- 2026-01-09: Endocarditis van de natieve klep verschuift naar ouderen — chirurgie blijft levens redden (Korea, 18 jaar)
Bronnen
- Kennispagina
- ESC 2023 Endocarditis Guidelines
- UK endocarditis incidentie na NICE-richtlijn — Dayer et al., Lancet 2015
- Farmacotherapeutisch Kompas — amoxicilline profylaxe
Dit antwoord is automatisch samengesteld uit de inhoud van HartVaat.nl op 2026-03-12 en verandert mee met de site. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies. Ook als JSON.