PVI-SHAM-AF: pulmonaalvene-isolatie verbetert de AF-gerelateerde kwaliteit van leven niet meer dan een schijnprocedure, ondanks minder atriumfibrilleren

München, zondag 30 augustus. Ablatie bij atriumfibrilleren werkt: minder AF, minder recidieven, en bij hartfalen zelfs minder sterfte. Maar de indicatie waarvoor de meeste patiënten worden geableerd, is symptoomverlichting, en die is nooit tegen een schijnprocedure getoetst. Rolf Wachter (Universität Leipzig) presenteerde in Hot Line 8 de trial die dat deed, gelijktijdig gepubliceerd in The Lancet. De uitkomst zal het veld nog lang bezighouden.

De studie

Dubbelblind, gerandomiseerd: 262 symptomatische patiënten met paroxismaal of persisterend AF, naar pulmonaalvene-isolatie of een schijnprocedure met bewuste sedatie van dezelfde duur in dezelfde omgeving, inclusief vasculaire toegang maar zonder katheter. Primair eindpunt: de verandering in de AFEQT-score (AF-gerelateerde kwaliteit van leven) van baseline tot zes maanden.

De uitkomsten

• AFEQT: van 61,3 naar 81,1 met ablatie en van 59,2 naar 74,9 met de schijnprocedure, geen significant verschil (p=0,36)
• Vrij van AF na zes maanden: 73 procent met ablatie tegen 52 procent met de schijnprocedure
• Ernstige bijwerkingen: zes in de ablatiegroep, vier in de schijngroep
• Wachter: het grootste deel van de verbetering is niet toe te schrijven aan de ablatie zelf maar aan andere factoren, zoals een placebo-effect of optimalisatie van de behandeling

Wat dit betekent

Dit is niet het bewijs dat ablatie niet werkt: het ritme-effect is duidelijk, en 52 procent AF-vrij na een schijnprocedure zegt vooral dat symptomatisch AF fluctueert. Het is wel het bewijs dat de subjectieve winst die patiënten na ablatie rapporteren voor een groot deel uit de context komt: de aandacht, de verwachting, het aangescherpte medicamenteuze beleid. Zes maanden is kort en 262 patiënten is klein voor een uitkomst als kwaliteit van leven; het betrouwbaarheidsinterval sluit een bescheiden echt effect niet uit. Maar de bewijslast is verschoven, zoals ORBITA dat deed voor PCI bij stabiele angina.

Voor de Nederlandse praktijk

Voor de cardioloog en de EP-centra: de indicatie "symptomatisch AF ondanks medicatie" blijft in de richtlijn staan, maar het gesprek moet eerlijker: minder AF ja, u zult zich beter voelen waarschijnlijk, maar dat laatste is deels omdat u behandeld wordt. Bij hartfalen (CASTLE-AF) en bij jonge patiënten met een progressief beeld verandert er niets. Voor de huisarts: de patiënt die twijfelt over ablatie heeft een gerandomiseerd argument om eerst het medicamenteuze en leefstijlbeleid, inclusief training (zie NEXAF van vandaag), uit te nutten.

Lees ook

• Katheterablatie versus medicamenteus bij AF en kwaliteit van leven: JAMA CABANA QoL
• Katheterablatie bij AF met hartfalen: NEJM CASTLE-AF
• ADVENT: pulsed field ablatie non-inferieur aan thermale ablatie bij AF
• Aerobe intervaltraining vermindert de last van atriumfibrilleren
• Alle ESC 2026-berichten op onze congrespagina