ESC Congress 2026: Hot Lines, vier nieuwe richtlijnen en AI vanuit München
ESC Congress is met ruim 30.000 deelnemers uit meer dan 150 landen het grootste cardiologiecongres ter wereld. De editie van 2026 vindt plaats in de Messe München en belooft een uitzonderlijk programma: twaalf Hot Line-sessies met een recordaantal van 59 trials, vier nieuwe ESC-richtlijnen en een spotlight op kunstmatige intelligentie in de cardiologie. HartVaat volgt het congres met een dagelijkse selectie van de resultaten die er voor de Nederlandse praktijk toe doen.
Vooruitblik: wat wij volgen in München
Vier nieuwe ESC-richtlijnen · hartfalen, CKD, infarctdefinitie en revalidatie
München levert vier nieuwe richtlijnen af: de integrale herziening van de hartfalenrichtlijn (vrijdag 13:45), een richtlijn voor cardiovasculaire ziekte bij chronische nierschade (zaterdag 13:45), de vijfde universele definitie van myocardinfarct (vrijdag, met een sessie zondag 17:30) en een richtlijn cardiale revalidatie (maandag 11:15). Vooral de eerste twee raken direct aan de dagelijkse praktijk van huisarts, internist en cardioloog: hartfalen en de combinatie hart- en nierschade vormen samen een groot deel van het cardiovasculaire spreekuur.
Lees alvast: De nieuwe ESC-hartfalenrichtlijn: wat er op 28 augustus op tafel ligt →Spotlight: AI in de cardiologie · van beeldvorming tot besliskunde
Het congresthema van 2026 is kunstmatige intelligentie als co-piloot in de cardiologie. Twee volwaardige tracks tonen AI in de praktijk: van geautomatiseerde echo-analyse en risicopredicatie tot klinische besliskunde, met hands-on sessies en live demonstraties. De centrale vraag is niet óf AI de cardiologie binnenkomt, maar hoe betrouwbaar, veilig en implementeerbaar de toepassingen zijn.
Lees alvast: AI als co-piloot: wat het spotlightthema van ESC 2026 concreet betekent →Video-collectie
ESC 2026: de uitslagen besproken — 16 afleveringen.
Programma: richtlijnen en Hot Lines
Vier nieuwe ESC-richtlijnen
- Hartfalen — integrale herziening; presentatie vrijdag 13:45, Ask the Task Force 16:15
- Cardiovasculaire ziekte en chronische nierschade — presentatie zaterdag 13:45, Ask the Task Force 16:15
- Vijfde universele definitie van myocardinfarct — met ACC, AHA en WHF; presentatie vrijdag, sessie zondag 17:30
- Cardiale revalidatie — presentatie maandag 11:15, Ask the Task Force 13:00
Cardiomyopathie, amyloïdose en AF op dag één
- CARDIO-TTRansform — eplontersen bij ATTR-cardiomyopathie; primair eindpunt niet gehaald, monotherapie-subgroep HR 0,71
- SINGLE-AF — antistolling bij atriumfibrilleren met intermediair beroerterisico
- POET-II — op maat verkorte antibioticaduur bij infectieuze endocarditis
- ACACIA-HCM — aficamten bij symptomatische niet-obstructieve HCM; topline positief op beide primaire eindpunten
- CMR GUIDE — littekendetectie met cardiale MRI voor ICD-selectie bij milde tot matige LV-disfunctie
Preventie
- STAREE — atorvastatine 40 mg bij 9.971 gezonde 70-plussers, invaliditeitsvrije overleving als eindpunt
- AMUNDSEN — evolocumab direct vóór primaire PCI bij acuut myocardinfarct
- TRANQUILITY — IL-6-remming (pacibekitug) bij chronische nierschade met cardiovasculair risico
- REACT — prevalentie van stille atherosclerose over de levensloop
- ENRICH-AF — edoxaban na intracraniële bloeding bij atriumfibrilleren
- DAN-RSV — RSV-vaccinatie ter preventie van cardiorespiratoire opnames
Antitrombotische therapie na ACS en PCI
- LIBREXIA ACS — milvexian na acuut coronair syndroom; in november 2025 gestaakt na interim-analyse, volledige data in München
- PREMIUM — aspirine weglaten vanaf primaire PCI bij STEMI
- SWITCH SWEDEHEART — overstap van ticagrelor naar prasugrel bij ACS
- A-CLOSE — clopidogrel-monotherapie versus verlengde DAPT na hoogrisico-PCI
- EPIDAURUS — versterkte enkelvoudige plaatjesremming plus NOAC bij AF met ACS of PCI
Diagnostiek van het acute coronaire syndroom
- PRESC1SE-MI — versnelde uitsluiting van myocardinfarct bij bijna 68.000 SEH-presentaties
- 0/1-uurs versus standaardtrajecten — systematische review en meta-analyse
- AIR-STEMI — functionele coronairangiografie bij STEMI
- TARGET-CTCA — troponinegestuurde CT-coronairangiografie bij acute pijn op de borst
Digitale zorg
- EMAIL-HF — digitale implementatie van SGLT2-remmers bij hartfalen
- Remote Exercise SWEDEHEART — telerevalidatie na een hartinfarct
- ADHERE-ASCVD — digitale outreach voor statinetherapietrouw
- VIRTUES ICD/PM — digitale platforms voor ICD- en pacemakerdragers
Hartfalen
- H-HeFT — hydralazine-isosorbidedinitraat bij HFrEF, plus meta-analyse
- Met-HeFT — metformine bij chronisch hartfalen, plus meta-analyse
- LUMINARA — orale relaxine-agonist AZD5462 bij hartfalen
- PADN-PH-LHD — pulmonaalarteriedenervatie bij pulmonale hypertensie door linkszijdig hartlijden
- TIME-HF — teamgebaseerd zorgmodel bij hartfalen
Structureel hartlijden
- TAVI PCI — PCI vóór versus ná TAVI bij ernstige aortastenose met coronairlijden
- TRIC-I-HF — tricuspidalisinterventie op hartfalenopnames en sterfte
- POPular ACE TAVI — protaminebeleid na TAVI
- ACASA-TAVI — antitrombotisch beleid na TAVI
- NOTION-4 — subklinische kleptrombose na TAVI: klinisch relevant?
Atriumfibrilleren
- AFFIRMO — geïntegreerde AF-zorg bij kwetsbare, multimorbide ouderen
- PVI-SHAM-AF — pulmonaalvene-isolatie versus schijnprocedure
- NEXAF — langdurige beweeginterventie bij niet-permanent AF
- IDEAL-AF — geïndividualiseerde laagvoltage-ablatie bij persisterend AF
Lipiden, bloeddruk en nier
- SHASTA-3/4 — plozasiran (APOC3-siRNA) bij ernstige hypertriglyceridemie
- CRHCP — langdurige bloeddrukcontrole en dementierisico
- Bloeddruk-meta-analyse — individuele patiëntdata over het hele cardiovasculaire risicospectrum
- ECLIPSE-CKD — zoutvervanger bij chronische nierschade
Ritme en devices
- ASPIRED — uitgebreide ambulante ECG-monitoring bij syncope
- DANISH-CRT — gerichte LV-leadpositionering bij CRT
- SyncAV PMT — dynamische AV-optimalisatie bij CRT
- Syncope-Stopper — eerdere pacing bij onverklaarde syncope en geleidingsziekte
- HIS Alternative II — His-bundelpacing versus biventriculaire pacing bij hartfalen
Slotsessies
- EVAOLD — reperfusiestrategie bij oudere patiënten
- ISOLEDS — IVUS versus OCT bij PCI van de distale hoofdstam
- PRAGUE-26 — kathetergeleide trombolyse bij intermediair-hoogrisico longembolie
- Verder — LACCS-2, HeartRunner, DISCO, CorCal, CoCAP; de indeling per sessie volgt
Nederland in München
- NVVC-WCN-verenigingsreceptie — zaterdag 29 augustus, 18:00 tot 20:00
- ESC in ORANJE — zondag 30 augustus, 18:00 tot 21:30, Hotel Eden Wolff: de nieuwe hartfalenrichtlijn en wat die betekent voor de Nederlandse praktijk
Uitslagen & duiding
ASPIRED: twee weken plak-ECG direct vanaf de SEH verdubbelt de ritmediagnoses bij onverklaarde wegrakingen, maar voorkomt de wegrakingen zelf niet
Geef de wegrakingspatiënt op de SEH meteen een 14-daagse ECG-pleister mee: 2.233 Britse patiënten, gerandomiseerd tegen gebruikelijke zorg. Wegrakingen na een jaar niet minder (1,37 tegen 1,58), maar ritmediagnoses verdubbeld (22 tegen 9 procent), diagnose in 22 in plaats van 55 dagen, meer pacemakers en gerichte therapie, en een opvallend sterftesignaal (1,5 tegen 2,9 procent). Diagnostiek levert diagnoses; dat is precies wat dit deed.
- Primair eindpunt (wegrakingen na 1 jaar) niet verschillend: 1,37 tegen 1,58 (p=0,43)
- Ritmestoornis gevonden bij 22 tegen 9 procent; diagnose na 22 tegen 55 dagen
- Pacemakers 6,8 tegen 4,6 procent; sterfte 1,5 tegen 2,9 procent (secundair)
- 2.233 patiënten, 45 Britse SEH's, 14-daagse draadloze pleister
CRHCP: intensieve bloeddrukcontrole door getrainde niet-artsen verlaagt het dementierisico met 15 procent in zeven jaar
Het gerandomiseerde bewijs dat bloeddrukbehandeling dementie voorkomt: 33.995 dorpsbewoners met hypertensie in 326 Chinese dorpen, getrainde niet-artsen titreerden naar onder 130/80. Systolisch min 17,6 tegen min 2,4 mmHg; dementie 8,85 tegen 10,55 procent na zeven jaar (RR 0,85; 95%-BI 0,78 tot 0,91). Protocol plus praktijkondersteuner, geen polikliniek: het model is de boodschap.
- Dementie 8,85 tegen 10,55 procent: RR 0,85 (0,78 tot 0,91; p onder 0,001)
- Cognitieve stoornis zonder dementie min 13 procent
- SBP min 17,6 tegen min 2,4 mmHg; doel onder 130/80
- 33.995 deelnemers, 326 dorpen, 7 jaar, niet-artsen met stappenprotocol
SHASTA-3 en SHASTA-4: plozasiran verlaagt triglyceriden met ruim 80 procent bij ernstige hypertriglyceridemie en voorkomt driekwart van de pancreatitisaanvallen
Fase 3 voor het siRNA tegen APOC3: 757 patiënten met triglyceriden boven 5,6 mmol/L, vier kwartaalinjecties plozasiran of placebo. Triglyceriden mediaan 79 tot 81 procent omlaag (placebo 27), acute pancreatitis 78 procent minder en in de hoogste-risicogroep 100 procent. Voor de pancreatitisgroep is dit het eindpunt dat telt; de cardiovasculaire vraag van het APOC3-veld blijft open.
- Triglyceriden min 79 (SHASTA-3) en min 81 procent (SHASTA-4) na 12 maanden
- Acute pancreatitis cumulatief min 78 procent; hoogste-risicosubgroep min 100 procent
- 757 patiënten, 24 landen, vier injecties per jaar
- Staken wegens bijwerkingen 1,4 tegen 0,8 procent
De zorgprofessional als patiënt: 1.300 ESC-congresgangers gemeten, met overgewicht bij 47 procent, onbehandelde hypertensie en stille atherosclerose bij een op de vijf
De spiegel: ruim 1.300 zorgprofessionals gemeten op ESC 2025, met gematchte controles. Overgewicht 47 procent, hypertensie 23 procent, stille atherosclerose bij een op de vijf; slechts 27,6 procent van wie bloeddrukmedicatie nodig had, kreeg die (controles 46,5 procent), en in secundaire preventie haalde 22 procent het LDL-doel. Kennis is het probleem niet; starten is het probleem.
- Overgewicht 46,8 procent, hypertensie 23,2 procent, hoog cholesterol 22,7 procent
- Subklinische atherosclerose bij ongeveer 20 procent zonder bekende ziekte
- Bloeddrukmedicatie bij 27,6 procent van wie in aanmerking kwam, tegen 46,5 procent van de controles
- Secundaire preventie: 22,2 procent op LDL-doel
Vroeg starten met een statine na de diagnose type 2 diabetes hangt samen met 15 procent minder dementie in tien jaar, in een Deense registerstudie van 132.585 mensen
Deense registerstudie van 132.585 mensen met nieuwe type 2 diabetes, trial-emulatie: statine binnen een jaar na diagnose hangt samen met 15 procent minder dementie in tien jaar, na één tot vijf jaar met 10 procent minder. Observationeel en bescheiden, maar de spiegel van STAREE: geen bewijs dat statines dementie voorkomen, wel een reden ze bij diabetes niet uit te stellen.
- Vroege start: 15 procent lager relatief dementierisico over tien jaar
- Late start (1 tot 5 jaar): 10 procent lager
- 132.585 statine-naïeve mensen, dementie-incidentie 2,7 procent
- Observationeel (clone-censor-weight); geen causaal bewijs
LUMINARA: de orale relaxine-receptoragonist AZD5462 laat in fase 2b tekenen van betere hartfunctie zien bij HFrEF en een lagere vaatweerstand bij HFpEF
Relaxine keert terug als oraal middel: fase 2b met AZD5462 in 375 patiënten met HFrEF of HFpEF, 24 weken. Bij HFrEF een kleinere eindsystolische volume-index bij de laagste dosis (p=0,054), bij HFpEF 19 tot 21 procent lagere vaatweerstand, geen veiligheidssignaal. Een fase 3-rechtvaardiging, vooral voor HFpEF, meer niet.
- HFrEF: ESVI min 5,4 mL/m2 bij de laagste dosis (p=0,054)
- HFpEF-cohort: vaatweerstand min 19 tot 21 procent
- 375 patiënten, 69 centra, 24 weken, geen overmaat bijwerkingen
- Omgekeerde dosis-respons; fase 3 volgt
H-HeFT: hydralazine plus isosorbidedinitraat bovenop moderne HFrEF-therapie mist het primaire eindpunt, met een sterftesignaal dat om een nieuwe trial vraagt
Een middel uit de jaren tachtig getest bovenop moderne HFrEF-therapie: 592 Deense patiënten, hydralazine plus isosorbidedinitraat of placebo. Primair eindpunt 8,6 tegen 9,3 per 100 patiëntjaren (HR 0,90; 0,67 tot 1,21), maar sterfte 19,4 tegen 24,2 procent (HR 0,72; 0,51 tot 1,02). Geen bewijs, geen weerlegging; Køber vraagt zelf om de vervolgtrial.
- Primair eindpunt HR 0,90 (95%-BI 0,67 tot 1,21): gemist
- Sterfte 19,4 tegen 24,2 procent: HR 0,72 (0,51 tot 1,02)
- 592 patiënten, dubbelblind, bovenop moderne therapie
- Indicatie ongewijzigd: alleen bij intolerantie voor RAS-remming
Met-HeFT: metformine geeft geen cardiovasculaire bescherming bij HFrEF met diabetes of prediabetes, wel blijft het veilig
De gerandomiseerde toets van een oude reputatie: 940 Deense HFrEF-patiënten met (pre)diabetes, metformine of placebo, 3,7 jaar. Sterfte, verslechterend hartfalen, infarct of beroerte 25,1 tegen 23,4 procent (HR 1,10; p=0,48), geen verschil op sterfte, hartfalenevents of NT-proBNP. Veilig, nuttig voor de glucose, geen hartmiddel.
- Primair eindpunt 25,1 tegen 23,4 procent: HR 1,10 (0,84 tot 1,42; p=0,48)
- Geen verschil in sterfte, HF-events, nieuwe diabetes, NT-proBNP
- 940 patiënten, 23 Deense centra, dubbelblind, factorieel met H-HeFT
- Metformine bij hartfalen: veilig, geen cardioprotectie
TIME-HF: verpleegkundig gecoördineerde, digitaal ondersteunde hartfalenzorg verlaagt sterfte met 22 procent en verdubbelt bijna de richtlijntherapie in India
Geen molecuul maar een zorgmodel: verpleegkundig gecoördineerde, digitaal ondersteunde hartfalenzorg in 22 Indiase centra, 1.507 HFrEF-patiënten. Overleven zonder opname 84,0 tegen 79,4 procent, sterfte 22 procent lager, richtlijntherapie 37 tegen 22 procent na twee jaar. Het mechanisme is optitratie; precies wat de nieuwe ESC-richtlijn vraagt.
- Overleven zonder opname 84,0 tegen 79,4 procent (p onder 0,001)
- Sterfte na twee jaar min 22 procent (p=0,028)
- Richtlijntherapie 37,3 tegen 22,1 procent
- 1.507 patiënten, 22 centra, 57 procent platteland
NEXAF: een trainingsprogramma met acht begeleide intervalsessies en een jaar thuistraining verlaagt de AF-last met 45 procent en de AF-opnames met 46 procent
Acht begeleide intervalsessies en een jaar thuistraining met smartwatch: 295 Noorse AF-patiënten, AF-last 3,9 tegen 7,1 procent (min 45 procent), 46 procent minder AF-opnames, betere fitheid; kwaliteit van leven niet verschillend. In hetzelfde uur als PVI-SHAM-AF: ritme en gevoel lopen niet gelijk op. Een op de tien patiënten wordt verwezen; dat is de implementatiekloof.
- AF-last 3,9 tegen 7,1 procent van de gemonitorde tijd: min 45 procent (p=0,016)
- AF-gerelateerde opnames min 46 procent, alle opnames min 37 procent
- AFEQT geen verschil (+5,6 tegen +4,4)
- Training als ritmecontrole; verwijzing naar hartrevalidatie
ACASA-TAVI: een DOAC in plaats van aspirine na TAVI halveert de klepbladtrombose op CT en is even veilig, met levensbedreigende bloedingen alleen in de aspirinegroep
Na GALILEO leek een DOAC na TAVI van tafel; ACASA-TAVI zet DOAC-monotherapie tegenover aspirine-monotherapie bij 360 Noorse patiënten van 65 tot 80. Klepbladtrombose op CT na een jaar 17,2 tegen 32,6 procent (RR 0,55), veiligheidseindpunt 7,5 tegen 10,6 procent (non-inferieur), levensbedreigende bloedingen alleen op aspirine. Surrogaateindpunt, klein, maar de deur naar een uitkomstentrial staat weer open.
- HALT op CT 17,2 tegen 32,6 procent: RR 0,55 (p=0,004)
- Bloeding, trombo-embolie of sterfte 7,5 tegen 10,6 procent: non-inferieur
- Levensbedreigende of fatale bloedingen alleen in de aspirinegroep
- Richtlijn ongewijzigd; argument voor een grote uitkomstentrial
PVI-SHAM-AF: pulmonaalvene-isolatie verbetert de AF-gerelateerde kwaliteit van leven niet meer dan een schijnprocedure, ondanks minder atriumfibrilleren
De eerste dubbelblinde, schijngecontroleerde ablatietrial bij AF: 262 symptomatische patiënten, pulmonaalvene-isolatie of sedatie met vasculaire toegang zonder katheter. De AF-gerelateerde kwaliteit van leven verbeterde in beide groepen evenveel (AFEQT +19,8 tegen +15,7; p=0,36), terwijl 73 tegen 52 procent AF-vrij was. Het ritme-effect staat; de symptomatische winst komt grotendeels uit de context. ORBITA voor de ablatie.
- AFEQT-verbetering 19,8 tegen 15,7 punten: geen verschil (p=0,36)
- Vrij van AF na zes maanden 73 tegen 52 procent
- 262 patiënten, dubbelblind, schijnprocedure met sedatie en vasculaire toegang
- Indicatie blijft; het gesprek over symptoomwinst wordt eerlijker
TAVI PCI: eerst de klep en dan de stent is non-inferieur aan eerst de stent bij ernstige aortastenose met coronairlijden, met minder ernstige bloedingen
Eerst de klep of eerst de stent? 986 patiënten met ernstige aortastenose en coronairlijden in 48 centra, waaronder Nederlandse, gerandomiseerd naar TAVI-dan-PCI of PCI-dan-TAVI. Samengesteld eindpunt na een jaar 22,2 tegen 24,2 procent (verschil min 2,0; non-inferieur), ernstige bloedingen 6,6 tegen 9,7 procent. De volgorde wordt een keuze per patiënt in plaats van een dogma.
- Primair eindpunt 22,2 tegen 24,2 procent: non-inferieur (verschil min 2,0; 95%-BI min 7,4 tot 3,4)
- Ernstige bloedingen 6,6 tegen 9,7 procent in het voordeel van TAVI-eerst
- 986 patiënten, 82 jaar, zes landen incl. Nederland
- Volgorde individualiseren op anatomie en bloedingsrisico
TRIC-I-HF: transcatheter tricuspidalisklepherstel bovenop medicatie verlaagt sterfte of hartfalenopname na drie jaar met 60 procent bij ernstige tricuspidalisinsufficiëntie
De harde-eindpunttrial die TRILUMINATE niet was: 360 hartfalenpatiënten met ernstige tricuspidalisinsufficiëntie (gemiddeld 80 jaar), 2:1 naar T-TEER plus medicatie of medicatie alleen, in 29 Duitse centra. Win ratio 2,42 na een jaar; vrij van sterfte of hartfalenopname na drie jaar 52,4 tegen 21,0 procent (HR 0,40; 95%-BI 0,29 tot 0,55). De tricuspidalisklep wordt van symptomatische naar prognostische indicatie.
- Drie jaar: sterfte of HF-opname HR 0,40 (95%-BI 0,29 tot 0,55; p onder 0,001)
- Eén jaar: hiërarchisch eindpunt win ratio 2,42 (1,76 tot 3,33)
- 360 patiënten, 80 jaar, 56 procent vrouw, T-TEER in 98 procent
- Controlearm na drie jaar voor bijna 80 procent dood of opgenomen
TRANQUILITY: het IL-6-antilichaam pacibekitug verlaagt hs-CRP tot 89 procent bij chronische nierschade, met infrequente dosering en zonder nieuwe veiligheidssignalen
Fase 2 met het langwerkende IL-6-antilichaam pacibekitug bij 143 patiënten met CKD stadium 3 tot 4 en verhoogd hs-CRP: mediaan 76 tot 89 procent lager hs-CRP na 180 dagen tegen plus 7 procent met placebo, dosisafhankelijk, met dalend fibrinogeen en Lp(a), goed verdragen. Een biomarkertrial; de uitkomstentrials bepalen of de IL-6-route na CANTOS eindelijk klinisch levert.
- hs-CRP min 76 tot min 89 procent tegen plus 7 procent placebo (p onder 0,0001)
- Effect op dag 30, aangehouden tot dag 180, infrequente dosering
- Fibrinogeen en Lp(a) mee omlaag; 1,9 procent staakte
- Biomarker, geen uitkomsten: de outcomestrials volgen
REACT: beeldvorming vindt stille atherosclerose bij 57 procent van 16.808 volwassenen zonder hartziekte, en SCORE2 mist de meesten
De grootste beeldvormingsstudie bij gezonde volwassenen ooit: 16.808 mensen van 18 tot 70 uit Denemarken en Spanje, 3D-vaatecho plus coronaire CT. Stille atherosclerose bij 57 procent: 1 op 13 twintigers, 9 op 10 zestigers, mannen 5 tot 10 jaar voor op vrouwen, bij vrouwen een steile stijging rond de menopauze. SCORE2 zag de meesten niet aankomen. Een dwarsdoorsnede, geen interventietrial; wel een nieuwe referentie voor het screeningsdebat.
- Stille atherosclerose bij 57,1 procent van 16.808 volwassenen zonder hartziekte
- 1 op 13 bij 18 tot 29 jaar, 9 op 10 bij 60 tot 70 jaar
- Mannen 5 tot 10 jaar eerder; vrouwen steile stijging rond de menopauze
- SCORE2 classificeert slechts een minderheid van hen als hoogrisico
EPIDAURUS: prasugrel of ticagrelor bij een DOAC na infarct met atriumfibrilleren verdrievoudigt de ernstige bloedingen, de trial is voortijdig gestopt
AF plus infarct: naast de DOAC een maand prasugrel of ticagrelor, of clopidogrel? Na 602 van de 1.474 geplande patiënten greep de veiligheidscommissie in: ernstige bloedingen HR 3,54 (95%-BI 1,15 tot 10,85) binnen zes weken, zonder ischemische winst. Clopidogrel blijft de P2Y12-remmer naast een DOAC, ook na een infarct.
- BARC 3+ bloedingen HR 3,54 (1,15 tot 10,85; p=0,028) binnen zes weken
- Geen verschil in ischemische eindpunten na 6 weken en 6 maanden
- Voortijdig gestopt: 602 van 1.474 geplande patiënten
- Clopidogrel naast de DOAC blijft de norm bij AF en ACS
A-CLOSE: na twaalf maanden DAPT bij hoog ischemisch risico is clopidogrel alleen non-inferieur op het netto-eindpunt, maar met meer infarcten en sterfte en minder bloedingen
Na twaalf maanden DAPT bij hoog ischemisch risico: clopidogrel alleen of nog 24 maanden DAPT, 3.203 Koreaanse patiënten. Netto-eindpunt 5,0 tegen 5,1 procent (non-inferieur), maar het ischemische eindpunt 3,7 tegen 1,6 procent en sterfte 1,3 tegen 0,4 procent met clopidogrel; bloedingen 1,8 tegen 4,1 procent. Een netto-eindpunt dat kleine bloedingen even zwaar weegt als overlijden verbergt het echte signaal.
- Netto-eindpunt 5,0 tegen 5,1 procent: non-inferieur
- Ischemisch eindpunt 3,7 tegen 1,6 procent, sterfte 1,3 tegen 0,4 procent met clopidogrel
- Bloedingen BARC 2/3/5 1,8 tegen 4,1 procent
- Verlengde DAPT bij hoog ischemisch en laag bloedingsrisico verdedigbaar
PREMIUM: aspirine weglaten vanaf de primaire PCI bij STEMI haalt non-inferioriteit niet, ondanks minder bloedingen
Aspirine helemaal weglaten, vanaf de primaire PCI: 2.280 Japanse STEMI-patiënten, prasugrel-monotherapie (3,75 mg) tegen twaalf maanden DAPT. Sterfte, infarct of beroerte 11,0 tegen 8,5 procent (HR 1,34; 95%-BI 1,02 tot 1,75), non-inferioriteit gemist, ondanks minder ernstige bloedingen (5,6 tegen 8,4 procent). De aspirinevrije strategie begint na de acute fase, niet erin.
- Sterfte, MI of beroerte 11,0 tegen 8,5 procent: HR 1,34, non-inferioriteit niet gehaald
- BARC 3/5 bloedingen 5,6 tegen 8,4 procent: HR 0,66
- Japanse prasugreldosis 3,75 mg; open-label, 69 centra
- Aspirine blijft bij de primaire PCI; monotherapie pas na de eerste maand
AIR-STEMI: complete revascularisatie op geleide van angiografisch afgeleide FFR verlaagt events met 38 procent na STEMI met meervatslijden
Complete revascularisatie na STEMI, maar dan op geleide van FFR uit het angiogram: 1.823 patiënten, alleen niet-culpritlaesies met een FFR van 0,80 of lager gestent, tegen stenten van elke stenose van 50 procent of meer. Sterfte, infarct, beroerte of revascularisatie na 17,9 maanden 8,9 tegen 13,7 procent (HR 0,62), contrastnefropathie of bloeding 4,6 tegen 7,1 procent. Minder stents, betere uitkomst; het antwoord dat FLOWER-MI niet gaf.
- Primair eindpunt 8,9 tegen 13,7 procent: HR 0,62 (95%-BI 0,47 tot 0,83)
- Contrastnefropathie of ernstige bloeding 4,6 tegen 7,1 procent (HR 0,63)
- Sterfte 3,9 tegen 5,1 procent, niet significant
- Angiografisch afgeleide FFR, geen draad, geen adenosine; 21 centra
AMUNDSEN: evolocumab in de katheterisatiekamer brengt 82 procent van de infarctpatiënten binnen een jaar op LDL-doel, zonder aantoonbaar klinisch verschil
De PCSK9-remmer in de katheterisatiekamer: 2.161 infarctpatiënten met PCI, evolocumab elke twee weken vanaf vóór de ingreep of standaardzorg. Na een jaar 82 tegen 40 procent op LDL-doel (aOR 5,54), maar sterfte of ongeplande CV-opname 14,6 tegen 15,4 procent (OR 0,94; p=0,59). Een bewijs tegen klinische inertie na ontslag, geen bewijs voor klinische winst binnen een jaar.
- LDL onder 1,4 mmol/L plus 50 procent daling: 82 tegen 40 procent (aOR 5,54)
- Sterfte of CV-opname 14,6 tegen 15,4 procent: OR 0,94 (p=0,59)
- Eerste dosis vóór de PCI, daarna een jaar elke twee weken
- Les: regel de lipidenbehandeling vóór ontslag, controleer na zes weken
PRESC1SE-MI: het ESC 0/1-uur troponine-algoritme is even veilig als 0/3 uur, maar verkort het SEH-verblijf met geen minuut
De grootste diagnostische trial ooit bij verdenking op een infarct: 67.624 SEH-presentaties in 20 ziekenhuizen, stepped-wedge van het 0/3-uur- naar het 0/1-uur-troponinetraject. Sterfte of nieuw infarct binnen 30 dagen 1,1 tegen 1,2 procent (aOR 0,93; non-inferieur), maar de mediane verblijfsduur op de SEH bleef 309 minuten in beide armen. Het algoritme is veilig; de troponine is niet de bottleneck.
- Sterfte of nieuw type 1-MI binnen 30 dagen 1,1 tegen 1,2 procent: non-inferieur
- SEH-verblijfsduur mediaan 309 minuten in beide groepen (p=0,65)
- 67.624 presentaties, 20 ziekenhuizen, 11 landen, clustergerandomiseerd
- Tijdwinst vraagt herontwerp van het SEH-traject, niet een snellere biomarker
SWITCH SWEDEHEART: een regiobreed beleid van prasugrel in plaats van ticagrelor na PCI geeft gelijke bescherming en minder bloedingen bij 17.095 ACS-patiënten
Zweden zette zijn standaard-P2Y12-remmer gerandomiseerd om, regio na regio: 17.095 opeenvolgende ACS-patiënten met PCI. Sterfte, infarct of beroerte na een jaar 11,1 procent met prasugrel tegen 11,8 met ticagrelor (aOR 0,90; 95%-BI 0,77 tot 1,06), ernstige bloedingen 4,2 tegen 4,4 procent (OR 0,80; 0,64 tot 0,99). Dezelfde richting als ISAR-REACT 5, nu als beleidstrial in de hele populatie, en goedkoper.
- Sterfte, MI of beroerte 11,1 tegen 11,8 procent: aOR 0,90 (0,77 tot 1,06)
- Ernstige bloedingen 4,2 tegen 4,4 procent: OR 0,80 (0,64 tot 0,99)
- Stepped-wedge beleidstrial in zeven Zweedse regio's, 17.095 patiënten
- Prasugrel: gelijke bescherming, minder bloedingen, lagere kosten
LIBREXIA ACS: milvexian voorkomt geen events na een acuut coronair syndroom en bloedt niet minder, een klap voor de factor XI-hypothese in het ACS-domein
De volledige uitkomst van de trial die in november 2025 wegens futiliteit stopte: 14.194 ACS-patiënten, milvexian 25 mg tweemaal daags of placebo bovenop antiplaatjestherapie, tien maanden. Cardiovasculaire sterfte, infarct of ischemische beroerte 5,4 tegen 5,1 procent (HR 1,05; 95%-BI 0,91 tot 1,21), intracraniële of fatale bloedingen 0,3 procent in beide armen. Geen bescherming en geen bloedingsvoordeel: voor factor XIa-remming na ACS is geen plaats; LIBREXIA AF en Stroke lopen door.
- Primair eindpunt 5,4 tegen 5,1 procent: HR 1,05 (95%-BI 0,91 tot 1,21; p=0,50)
- BARC 3c/5 bloedingen 0,3 procent in beide groepen: geen bloedingsvoordeel
- 14.194 patiënten, 893 centra, 44 landen; gestaakt wegens futiliteit nov 2025
- Antitrombotisch beleid na ACS ongewijzigd; AF- en beroertetrials lopen door
STAREE: atorvastatine 40 mg bij gezonde 70-plussers voorkomt 30 procent van de cardiovasculaire events, maar verlengt de invaliditeitsvrije overleving niet
Het gerandomiseerde antwoord op de spreekkamervraag: 9.971 gezonde 70-plussers, atorvastatine 40 mg tegen placebo, 5,9 jaar. Cardiovasculaire events 6,0 tegen 8,3 procent (HR 0,70; 95%-BI 0,61 tot 0,82), maar het tweede primaire eindpunt, invaliditeitsvrije overleving, verbeterde niet (12,8 tegen 13,6 procent; HR 0,94; p=0,25). Meer spier-, lever- en diabetesbijwerkingen, ernstige bijwerkingen gelijk. Ja voor het hart, geen bewijs voor zelfstandigheid.
- Cardiovasculaire events HR 0,70 (95%-BI 0,61 tot 0,82; p onder 0,001), 30 procent minder
- Invaliditeitsvrije overleving HR 0,94 (0,84 tot 1,05; p=0,25): niet gehaald
- 9.971 gezonde 70-plussers, mediaan 5,9 jaar, atorvastatine 40 mg
- Meer spier-, lever- en diabetesbijwerkingen; ernstige bijwerkingen 2,7 procent beide groepen
Eerste ESC-richtlijn hartrevalidatie: multidisciplinair, ook thuis en digitaal, en voor veel meer patiënten dan alleen na een infarct
Voor het eerst een eigen ESC-richtlijn voor hartrevalidatie, onder voorzitterschap van Bäck (Göteborg), Wilhelm (Bern) en Hansen (Hasselt). Drie kerncomponenten (inspanningstraining, psychologische ondersteuning, educatie), een multidisciplinair team, en naast het centrumprogramma volwaardige digitaal ondersteunde thuisrevalidatie. De indicaties reiken van infarct en hartfalen tot AF, klepvervanging en cardiotoxische kankerbehandeling. De richtlijn benoemt de implementatiekloof expliciet. Gepubliceerd vandaag, presentatie maandag 11:15.
- Kern: inspanningstraining, psychologische steun, educatie; multidisciplinair
- Thuisrevalidatie met monitoring op afstand als volwaardig alternatief
- Indicaties uitgebreid naar AF, klepvervanging en cardio-oncologie
- Onderbenutting in heel Europa expliciet geadresseerd
Vijfde universele definitie van het myocardinfarct: de typenummers verdwijnen, voortaan primair, secundair of procedureel infarct
De vijfde universele definitie van het myocardinfarct schaft de typenummers af. Voortaan zijn er drie klinische categorieën: primair (plaqueruptuur, SCAD, spasme, trombose), secundair (disbalans zuurstofaanbod en -vraag) en procedureel (binnen 30 dagen na een cardiale ingreep). Troponine, dynamiek en het onderscheid schade versus infarct blijven; wat verandert is de taal richting patiënt en de zichtbaarheid van SCAD, dat vooral vrouwen treft. Gelijktijdig in EHJ, Circulation en Global Heart.
- Type 1 tot 5 vervangen door primair, secundair en procedureel infarct
- SCAD, spasme en trombose expliciet onder primair infarct
- Myocardschade versus infarct en hs-troponine onveranderd
- Voorzitters Mills (ESC), Newby (ACC/AHA), Zaman (WHF)
CMR GUIDE: ICD bij littekenweefsel en LVEF 36 tot 50 procent mist het primaire eindpunt, maar halveert plotse hartdood en helpt vooral onder de 70
Is litteken op de MRI een betere ICD-maat dan de 35-procentgrens? 353 patiënten met LVEF 36 tot 50 procent en myocardiaal litteken kregen een ICD of een looprecorder. Het primaire eindpunt (plotse dood of relevante ventriculaire aritmie) verschilde niet significant (7,8 tegen 9,2 procent; HR 0,76), plotse hartdood alleen wel (1,7 tegen 5,8 procent; HR 0,26), en het voordeel zat volledig onder de 70 jaar. Het DANISH-patroon in een nieuwe populatie: de indicatie verandert niet, het gesprek met de jongere patiënt wel.
- Primair eindpunt 7,8 tegen 9,2 procent: HR 0,76 (95%-BI 0,37 tot 1,58), niet significant
- Plotse hartdood 1,7 tegen 5,8 procent: HR 0,26 (95%-BI 0,07 tot 0,95)
- Onder 70 jaar 72 procent minder events; 70-plus geen voordeel
- Litteken op CMR als selectiemaat boven LVEF 35 procent
POET-II: responsgestuurde antibioticaduur bij linkszijdige endocarditis scheelt twee weken en is niet-inferieur, maar geeft meer recidieven
Zes weken antibiotica bij endocarditis stamt uit de jaren vijftig. POET-II randomiseerde 508 stabiele patiënten met linkszijdige endocarditis naar stoppen op geleide van stabilisatiecriteria (minimaal twee tot vier weken) of de standaardduur: mediaan 26 tegen 41 dagen, 183 tegen 169 dagen in leven zonder antibiotica, veiligheidseindpunt 8,2 tegen 10,7 procent (non-inferieur). De keerzijde: recidieven 5,1 tegen 1,6 procent. Geen vrijbrief, wel een set criteria voor het endocarditisteam.
- Mediane antibioticaduur 26 tegen 41 dagen
- Sterfte, klepchirurgie of embolie 8,2 tegen 10,7 procent: non-inferieur
- Recidief 5,1 tegen 1,6 procent (p=0,04), het discussiepunt
- S. aureus, E. faecalis en streptokokken; open-label, 13 centra
Nieuwe ESC-richtlijn hart en nier 2026: eGFR en albuminurie bij elke hartpatiënt, SGLT2-remmer ongeacht ejectiefractie, en een Groningse voorzitter
De eerste ESC-richtlijn die hart en nier als één aandoening behandelt, bekrachtigd door de European Renal Association, met Kevin Damman (UMCG) als voorzitter en Jozine ter Maaten (UMCG) als coördinator. Klasse I: bij elke hartpatiënt een creatininegebaseerde eGFR én een albumine-creatinineratio in ochtendurine, ingedeeld naar KDIGO-risico en bevestigd over drie maanden. SGLT2-remmer over het hele CKD-spectrum en bij hartfalen ongeacht ejectiefractie, vroege RAS-remming, finerenon, GLP-1-RA bij diabetes, DOAC boven VKA tot eGFR 15. Gepubliceerd vandaag, presentatie zaterdag 13:45.
- Elke hartpatiënt: eGFR plus albumine-creatinineratio, KDIGO-indeling (I, A)
- SGLT2-remmer bij hartfalen met CKD onafhankelijk van LVEF
- Vier pijlers: RAS-remming, SGLT2-remmer, finerenon, GLP-1-RA; statine naar risico
- Nederlands voorzitterschap: Damman en ter Maaten (UMC Groningen)
SINGLE-AF: DOAC beschermt patiënten met atriumfibrilleren en één risicofactor, zonder meer ernstige bloedingen
De eerste gerandomiseerde trial in het grijze gebied van de richtlijn: 1.803 patiënten met AF en een CHA2DS2-VASc van 1 (man) of 2 (vrouw) kregen apixaban of rivaroxaban, of geen antistolling. Na twee jaar trad het samengestelde eindpunt op bij 0,5 tegen 1,5 procent (HR 0,31; 95%-BI 0,10 tot 0,94; p=0,028), ischemische beroerte bij 0,1 tegen 1,1 procent, ernstige bloedingen bij 0,3 tegen 0,5 procent. Klein in absolute aantallen, Koreaans en open-label, maar het bewijsgat bij één risicofactor is gedicht.
- Primair eindpunt 0,5 tegen 1,5 procent: HR 0,31 (95%-BI 0,10 tot 0,94; p=0,028)
- Ischemische beroerte 0,1 tegen 1,1 procent
- Ernstige bloeding 0,3 tegen 0,5 procent: geen bloedingsprijs
- 1.803 patiënten, 18 Koreaanse centra, open-label, geen aspirine-arm
CARDIO-TTRansform: eplontersen mist het primaire eindpunt bij ATTR-cardiomyopathie, alleen zonder stabilisator een nominaal signaal
De grootste ATTR-CM-trial ooit (1.432 patiënten) bevestigt wat de sponsors in het voorjaar meldden: eplontersen onderdrukt transthyretine keurig, maar het samengestelde eindpunt van cardiovasculaire sterfte en recidiverende events tot week 140 daalde niet (rate ratio 0,89; 95%-BI 0,73 tot 1,09; p=0,277). Alleen de 43 procent zonder stabilisator liet een nominaal voordeel zien; bovenop tafamidis of acoramidis was er niets te winnen. De stabilisator blijft de basis, vroege herkenning weegt zwaarder dan middelkeuze.
- Primair eindpunt gemist: rate ratio 0,89 (95%-BI 0,73 tot 1,09; p=0,277)
- Geen extra effect bovenop een stabilisator (57 procent van de deelnemers)
- Nominaal voordeel in de vooraf gedefinieerde subgroep zonder stabilisator
- Serum-TTR onderdrukt tot week 140; veiligheid zonder nieuwe signalen
Nieuwe ESC-hartfalenrichtlijn 2026: twee fenotypes in plaats van drie, MRA voor iedereen, stadia A tot D en semaglutide bij HFpEF met obesitas
De eerste volledige herziening sinds 2021 ordent hartfalen opnieuw. HFmrEF verdwijnt: HFrEF loopt nu tot een LVEF van 50 procent, HFpEF begint daar. Stadia A tot D brengen preventie de richtlijn in, 'acuut' wordt 'gedecompenseerd' en GDMT maakt plaats voor foundational, additional en interventional therapy. Een MRA is klasse I voor iedereen met symptomatisch hartfalen (finerenon bij HFpEF), semaglutide of tirzepatide IIa bij HFpEF met obesitas, digoxine terug naar IIa, optitratie elke één tot twee weken en SGLT2-remmer in de kliniek zijn klasse I. Vier Nederlanders in de taskforce: Brugts, Van Laake, Lorusso en Verbakel.
- Twee fenotypes: HFrEF onder LVEF 50 procent, HFpEF vanaf 50; HFmrEF vervalt
- MRA klasse I ongeacht ejectiefractie; finerenon voor HFpEF
- Semaglutide of tirzepatide IIa bij LVEF van 45 procent of hoger en BMI van 30 of hoger
- Optitratie elke 1 tot 2 weken, SGLT2-remmer starten in de kliniek, IV ijzer: allemaal klasse I
ACACIA-HCM: aficamten verbetert symptomen en inspanningscapaciteit bij niet-obstructieve HCM, de eerste positieve trial ooit in deze groep
De eerste positieve trial ooit bij niet-obstructieve HCM. Aficamten haalde in 517 patiënten beide primaire eindpunten op week 36: KCCQ-CSS (verschil 3,0 punten, p=0,021) en pVO2 (verschil 0,67 mL/kg/min, p=0,003), met betere NYHA-klasse, een halvering van NT-proBNP en multidomein-respons bij 53 tegen 13 procent. De keerzijde: LVEF onder de 50 procent bij 10,5 tegen 0,8 procent en meer ernstige bijwerkingen. Bescheiden effectgrootte, consistente richting, en een middel dat het expertisecentrum en de echo bij elke dosisstap vereist.
- Beide primaire eindpunten gehaald: KCCQ-CSS +3,0 punten (p=0,021), pVO2 +0,67 mL/kg/min (p=0,003)
- NYHA-verbetering 41,9 tegen 27,8 procent; NT-proBNP daalt tot 0,43 van uitgangswaarde
- LVEF onder 50 procent bij 10,5 tegen 0,8 procent; 3 procent gestaakt wegens LVEF onder 40
- Geen effect op cardiovasculaire events; contrast met het negatieve ODYSSEY-HCM (mavacamten)
Gerelateerde artikelen
Cardiale amyloïdose komt frequent voor bij HFpEF, aortastenose en LVH — meta-analyse
Een meta-analyse van 83 studies toont aan dat cardiale amyloïdose (CA) relatief frequent wordt gevonden bij patiënten met HFpEF/HFmrEF (12,6%), ernstige aortastenose (9,6%) en
AI als co-piloot: wat het spotlightthema van ESC 2026 concreet betekent
Elk ESC-congres kiest een spotlightthema, en voor 2026 is dat kunstmatige intelligentie. De formulering van de congresorganisatie is veelzeggend: AI als co-piloot in de cardiologie, van diagnostiek
Niet-obstructieve HCM: waarom ACACIA-HCM de eerste echte kans op een medicijn is
Hypertrofische cardiomyopathie kent een succesverhaal en een stiefkind. Het succesverhaal is de obstructieve vorm: met de myosineremmers mavacamten en aficamten bestaat er voor het eerst therapie die
ATTR-cardiomyopathie aan de vooravond van CARDIO-TTRansform
Tien jaar geleden gold transthyretine-amyloïdcardiomyopathie als een zeldzame diagnose voor gespecialiseerde centra. Inmiddels weten we beter: bij ouderen met hartfalen met behouden ejectiefractie,
Factor XI-remming: de hypothese, de belofte en de les van LIBREXIA ACS
Antistolling is altijd een ruil geweest: minder trombose in ruil voor meer bloedingen. Factor XI-remming belooft die ruil te doorbreken. Factor XI lijkt vooral een rol te spelen bij pathologische
Hart en nier in één richtlijn: waarom de ESC ze samen behandelt
Van de vier nieuwe richtlijnen die het ESC-congres in München aflevert, is die over cardiovasculaire ziekte bij chronische nierschade misschien wel de meest praktische. De presentatie staat op
Wilt u op de hoogte blijven?
Gratis: de maandelijkse nieuwsbrief met het nieuwsoverzicht, en de site afgestemd op uw vakgebied.