Antistolling bij oncologische patiënten
Maligniteit verhoogt het VTE-risico vijf- tot zesvoudig door hypercoagulabiliteit (Trousseausyndroom), immobilisatie en vasculaire invasie. Kankergerelateerde VTE (CAT) is een frequente complicatie en de tweede doodsoorzaak bij kankerpatiënten na de tumor zelf. LMWH (dalteparine, CLOT-trial) was lange tijd goudstandaard; modernere trials (ADAM VTE, SELECT-D, Caravaggio, HOKUSAI-Cancer) tonen dat DOACs effectief zijn met verhoogd bloedingsrisico bij GI-maligniteiten.
Kernbegrippen
- Kankergerelateerde VTE (CAT)
- VTE bij patiënten met actieve maligniteit; verhoogde trombogeniciteit door tumorproducten (tissuefactor, VEGF), chemotherapie, centrale lijnen en immobilisatie.
- Caravaggio-trial
- RCT apixaban vs. dalteparine bij CAT: non-inferior voor recidief VTE; geen significant verschil in ernstige bloedingen; hogere GI-bloedingen bij apixaban bij luminale GI-tumoren.
- HOKUSAI-Cancer trial
- RCT edoxaban vs. dalteparine bij CAT: non-inferior voor samengesteld eindpunt recidief VTE + ernstige bloeding; meer ernstige GI-bloedingen bij luminale GI-tumoren.
- Trousseausyndroom
- Hypercoagulabiele staat bij maligniteit gekarakteriseerd door migrerende tromboflebitis, DIC en arteriële trombo-embolie; eerst beschreven bij pancreas- en maagcarcinoom.
Pathofysiologie en epidemiologie
Kankercellen produceren tissuefactor, uitstulpende membraanmicrovesicles en procoagulante stoffen. Chemotherapie beschadigt endotheel en veroorzaakt trombocytopenie en afname van anticoagulante factoren. Immobilisatie en centrale veneuze katheters verhogen het VTE-risico verder. Incidentie VTE bij kankerpatiënten: 4-20% per jaar; bepaalde tumoren (pancreas, maag, long, ovariumcarcinoom) geven het hoogste risico.
VTE-behandeling bij CAT
LMWH: dalteparine (CLOT-trial, 2003) was eerste bewijs van superioriteit LMWH boven VKA bij CAT. DOACs: Caravaggio (apixaban), HOKUSAI-Cancer (edoxaban), SELECT-D (rivaroxaban) tonen non-inferioriteit vs. LMWH voor recidief VTE met vergelijkbare of lagere ernstige bloedingen, maar meer GI-bloedingen bij luminale tumoren (maag, colon, blaas).
Huidige aanbeveling: DOAC eerste keuze bij CAT zonder hoog GI-bloedingsrisico; LMWH bij luminale GI-tumoren, gastropathie, trombocytopenie of onbetrouwbare orale inname.
Behandelingsduur
Minimaal 3-6 maanden anticoagulatie. Bij actieve kanker of voortdurend VTE-risico: onbeperkte behandeling overwegen. Risico-batenafweging bij trombocytopenie: cave bloeding bij Tr <50×10⁹/l — reductie LMWH-dosis of tijdelijk stoppen.
Primaire profylaxe bij hoog-risico patiënten
Khorana-score: risicoscore voor CAT-profylaxe bij ambulante chemotherapiepatiënten; score ≥2: rivaroxaban 10 mg/dag (CASSINI-trial) of apixaban 2,5 mg tweemaal daags (AVERT-trial) tonen effectieve profylaxe; voordeel-risicoverhouding individueel beoordelen.
Actueel nieuws over dit onderwerp
Factor XI-remming: de hypothese, de belofte en de les van LIBREXIA ACS
Antistolling is altijd een ruil geweest: minder trombose in ruil voor meer bloedingen. Factor XI-remming belooft die ruil te doorbreken. Factor XI lijkt vooral
PINGS: telefonische, verpleegkundig geleide bloeddrukcontrole na een beroerte (Ghana)
In lage-inkomenslanden bereikt minder dan 10% van de mensen met hypertensie ooit een goede bloeddrukcontrole. De PINGS-trial (Ghana, 10 ziekenhuizen, 500 patiën
Geen sekseverschillen in werkzaamheid van hartfalenmedicatie: meta-analyse van 139 RCT's
Een meta-analyse van 139 hartfalen-RCT's met 292.027 patiënten (28,1% vrouwen) onderzocht of de farmacologische behandeling van hartfalen anders aanslaat bij vr
Leadless atriaal pacen geeft minder complicaties dan transveneus — 1-jaars Medicare-data
Real-worldanalyse van Medicare-claims vergeleek 428 ontvangers van een AVEIR AR leadless pacemaker met 39.881 dual-chamber transveneuze (DCTV) en 389 right-atri