Slaapapneu: diagnostiek en CPAP in de cardioloog-praktijk
Diagnostiek en behandeling van slaapapneu zijn relevant voor de cardioloog omdat OSA frequent voorkomt bij cardiologische patiënten en bijdraagt aan therapieresistentie van hypertensie en AF. Polygrafie (beperkte slaapstudie thuis) is voldoende voor de meeste OSA-diagnosen; polysomnografie (klinische slaapstudie) voor complexe gevallen.
Kernbegrippen
- Polygrafie (thuisslaapstudie)
- Draagbare monitor die luchtstroom, thoracale bewegingen, zuurstofsaturatie en hartfrequentie meet; voldoende voor diagnose bij matige-hoge pre-test kans; geen EEG.
- Polysomnografie (PSG)
- Klinische slaapstudie: EEG + EMG + oogbewegingen + luchtstroom + saturatie + ECG; gouden standaard voor complexe slaapstoornissen; bepaalt ook slaapstadium-specifiek AHI.
- Mandibulaire repositieapparaat (MRA)
- Intraoraal apparaat dat de onderkaak voorwaarts brengt; effectief bij licht-matig OSA als CPAP niet getolereerd; minder effectief dan CPAP bij ernstig OSA.
- Bovenste luchtwegchirurgie
- Uvulopalatopharyngoplastiek (UPPP), tonsillectomie; effectief bij specifieke anatomische obstructie; minder voorspelbaar dan CPAP; overweging bij CPAP-intolerantie.
- Positietherapie
- Voorkomen van rugligging; effectief bij positie-afhankelijk OSA (AHI in rugligging ≥2× zij-ligging); eenvoudig, lage therapietrouwdrempel.
Diagnostisch traject
Stap 1: symptoomscreening (STOP-BANG ≥3 of ESS ≥10) → verwijs naar slaapcentrum of longarts. Polygrafie thuis: AHI-meting via luchtstroom/saturatie; geschikt voor de meeste patiënten. Polysomnografie bij: vermoeden niet-obstructieve oorzaak (centraal apneu, narcolepsie), eerdere negatieve polygrafie met aanhoudend klinisch vermoeden, kinderen.
CPAP-indicaties en -gebruik
- AHI ≥15 (matig OSA): CPAP altijd; ook bij AHI 5-15 bij klachten of cardiovasculaire comorbiditeit
- CPAP-instelling: auto-CPAP thuis of via slaaplab; titreer op druk waarbij AHI <5
- Therapietrouw: ≥4 uur/nacht noodzakelijk voor cardiovasculair effect; monitor via ingebouwde datalogger; bij slechte adherentie: oorzaken opsporen (drukongemak, lekkage, claustrofobie)
Cardiovasculaire indicaties voor OSA-screening
- Therapieresistente hypertensie (≥3 middelen incl. diureticum): screen altijd op OSA
- AF-recidief na cardioversie of ablatie: CPAP pre- en postoperatief verbeteren ritmecontrole
- Nachtelijke angina of ST-veranderingen: hypoxie-geïnduceerde ischemie
- Nieuwe diagnose hartfalen: centraal vs. obstructief slaapapneu onderscheiden
- Patiënt met non-dipping of nacht-hypertensie op 24-uurs ABPM
Alternatieven voor CPAP
MRA (mandibulaire repositieapparaat): effectief bij licht-matig OSA (AHI-reductie ~50%); eerste keus bij CPAP-intolerantie; overleg tandarts/orthodontist. Positietherapie: bij positie-afhankelijk OSA. Gewichtsreductie: OSA verbetert significant bij >10% gewichtsverlies; semaglutide studies tonen AHI-reductie parallel aan gewichtsverlies. Chirurgie: geselecteerde gevallen; minder voorspelbaar resultaat.