Therapietrouw bij hypertensie verbeteren
Slechte therapietrouw (non-adherentie) is verantwoordelijk voor een groot deel van de ongecontroleerde hypertensie. Na 12 maanden gebruikt minder dan 50% van de patiënten hun antihypertensiva nog consequent. Effectieve strategieën omvatten single-pill combinaties, motiverende gespreksvoering en urine-/plasmaconcentratiemeting bij vermoeden van non-adherentie.
Kernbegrippen
- Non-adherentie
- Onvoldoende gebruik van medicatie conform het voorschrift; primaire oorzaak is vergeten (onbewust) of bewuste keuze (intentioneel).
- Therapiepersistentie
- Continueren van medicatie over langere periode; daalt scherp in eerste jaar; SPC's verbeteren persistentie.
- Plasmaconcentratiemeting
- Objectieve meting van geneesmiddelconcentratie in bloed of urine; gouden standaard voor non-adherentie-detectie bij resistente hypertensie.
- Motiverende gespreksvoering
- Gesprekstechniek gericht op het versterken van de eigen motivatie van de patiënt voor gedragsverandering; effectief bij chronische aandoeningen.
- Pillendoos met alarm
- Hulpmiddel dat geheugensteuntje geeft voor inname; effectief bij oudere patiënten en complexe schema's.
Strategieën voor verbetering van therapietrouw bij hypertensie
Omvang van het probleem
In Nederland gebruikt naar schatting 40–50% van de hypertensiepatiënten hun medicatie onvoldoende consequent. Non-adherentie leidt tot pseudo-resistentie, onnodige medicatiewijzigingen en vermijdbare cardiovasculaire events. Geneesmiddelconcentratiemeting in urine of plasma bij 'resistente hypertensie' toont bij 25–40% non-adherentie aan.
Bewezen strategieën
- Single-pill combinaties (SPC's): Meest bewezen strategie; verbeteren adherentie met 20–30% versus losse tabletten; ESC klasse I aanbeveling
- Eenmaal-daagse middelen: Amlodipine, perindopril, candesartan, bisoprolol; betere persistentie dan tweemaal daags
- Vereenvoudig het schema: Verminder aantal tabletten; heroverweeg niet-essentiële co-medicatie
- Motiverende gespreksvoering: Door POH of apotheker; bespreek barrières en ziekte-inzicht
- Therapietrouw meten: MPR (medication possession ratio) via apotheekdata; bij resistente hypertensie: urine-screening of HPLC-plasma
Communicatietips voor de praktijk
- Wees niet-veroordelend: vraag open ('Hoeveel tabletten bent u de afgelopen week vergeten?')
- Verbind medicatie-inname aan een dagelijks ritueel (ochtend koffie, tanden poetsen)
- Leg het absolute risico uit in begrijpelijke termen
- Bespreek bijwerkingen proactief; prikkelhoest bij ACE-remmer kan eenvoudig worden opgelost met overstap naar ARB
Wanneer objectief meten?
Bij vermoeden resistente hypertensie of bloeddruk die ondanks ogenschijnlijk adequate therapie niet daalt: overweeg geneesmiddelenscreening in urine (kwalitatief) of plasmaconcentratie (kwantitatief) als onderdeel van de pseudo-resistentie-evaluatie. Dit vermijdt onnodige intensivering van de medicatie.