Albumine-creatinineratio (ACR): meting en betekenis
De albumine-creatinineratio (ACR) in de ochtendurine is de standaardmethode voor albuminuriebepaling bij screening en monitoring van nierziekte en cardiovasculair risico. ACR corrideert voor urineconcentratie en is betrouwbaarder dan enkelvoudige albumine-concentratiemeting. Verhoogde ACR is een onafhankelijke cardiovasculaire risicofactor.
Kernbegrippen
- Albumine-creatinineratio (ACR)
- Verhouding van albuminenconcentratie tot creatinineconcentratie in een urinespot-monster; normaal <3 mg/mmol.
- Microalbuminurie
- ACR 3–30 mg/mmol; vroeg teken van glomerulaire schade; indicatie voor nierprotectieve behandeling.
- Macroalbuminurie
- ACR >30 mg/mmol; significant verhoogd risico op nierfunctieverval en cardiovasculaire events.
- Dipstick-urine-eiwit
- Kwalitatieve eiwitbepaling; onvoldoende gevoelig voor microalbuminurie; detecteert pas bij >300 mg/g (A3 drempel).
- Variabiliteit van ACR
- Day-to-day variabiliteit is 30–50%; bij verhoogde waarde bevestigen met tweede meting; ochtendspot is meest stabiel.
ACR: methode, interpretatie en klinische toepassing
Meting
ACR wordt bepaald in de eerste ochtendurine (meest geconcentreerd, minste invloed van lichaamshouding). Een willekeurige spoturine is acceptabel maar iets minder reproduceerbaar. De ratio corrigeert voor urineconcentratie: ACR = albumine (mg/L) / creatinine (mmol/L). In mg/mmol uitgedrukt. 24-uurs urine voegt weinig diagnostische waarde toe en is bewerkelijker.
Interpretatie
- A1: ACR <3 mg/mmol: Normaal tot mildly increased; jaarlijkse monitoring bij diabetici
- A2: ACR 3–30 mg/mmol: Moderately increased (microalbuminurie); nierschade aanwezig; indicatie voor behandeling
- A3: ACR >30 mg/mmol: Severely increased (macroalbuminurie); hoog risico; intensief behandelen en verwijzen bij eGFR-daling
Klinische betekenis
Verhoogde ACR is een onafhankelijke predictor van zowel nierfunctieverval als cardiovasculaire events, ook bij normale eGFR. Elke verdubbeling van ACR verhoogt het cardiovasculaire risico met ~10%. RAAS-blokkade verlaagt ACR met 30–50% onafhankelijk van bloeddruk — ACR-reductie is een behandeldoel naast bloeddrukdaling.
Valkuilen
- Verhoogde ACR bij: koorts, zware lichamelijke inspanning, decompensaat hartfalen, menstruatie, urineweginfectie — bevestig altijd met tweede meting
- Orthostatische proteïnurie: goedaardig; hoge ACR in dagportion, normaal in ochtendportion — bewijs via twee ochtendmonsters
- Bij diabetes: jaarlijkse ACR verplicht ongeacht de uitslag