Contrastmiddel en nierfunctie: contrast-geïnduceerde nefropathie
Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN) is een stijging van serumcreatinine ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur na toediening van jodiumhoudend intraveneus contrast. Het risico is laag bij patiënten met normale nierfunctie, maar aanzienlijk bij eGFR <30, diabetes en volumedepletie. Adequate hydratatie is de meest bewezen preventieve maatregel.
Kernbegrippen
- Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN)
- Acute nierinsufficiëntie na IV jodiumhoudend contrast; definitie: creatinine-stijging ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur.
- Isotone IV-hydratatie
- NaCl 0,9% of NaHCO3 0,154 mol/L IV voor en na contrast; meest bewezen preventieve maatregel bij hoog-risicopatiënten.
- Iso-osmolaire contrastmiddelen
- Iodixanol (Visipaque); minder nephrotoxisch dan hypo-osmolaire middelen bij hoog-risicopatiënten; bewijs matig.
- Metformine-beleid
- Stop metformine 48 uur voor contrasttoediening bij eGFR <45; hervat na 48 uur na verificatie stabiele nierfunctie.
- MRI-gadolinium bij ernstige CKD
- Gadolinium gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose bij sommige gadoliniumpreparaten; macrocyclische preparaten veiliger).
Preventie en management van contrast-geïnduceerde nefropathie
Risicofactoren voor CIN
- Sterk verhoogd risico: eGFR <30; diabetes mellitus + eGFR <60; hartfalen + CKD
- Matig verhoogd risico: eGFR 30–60 zonder diabetes; volumedepletie; nefrotoxische co-medicatie (NSAID's, aminoglycosiden)
- Laag risico: eGFR ≥60 zonder andere risicofactoren; oraal of articulair contrast
Preventieve maatregelen
- Hydratatie: IV NaCl 0,9% 1 mL/kg/uur gedurende 3–4 uur voor en 6–8 uur na contrast; of verkorte schema bij urgente procedures
- Minimale contrasthoeveelheid: gebruik lage doseringen (<100 mL); gebruik iso-osmolaire middelen bij eGFR <45
- Stop nefrotoxica: NSAID's, aminoglycosiden, diuretica (indien mogelijk) 24–48 uur voor contrast
- N-acetylcysteine: Niet aanbevolen (PRESERVE-trial: geen voordeel)
Metformine-beleid
Stop metformine bij eGFR <45 minimaal 48 uur voor IV-contrast wegens lactaatacidose-risico (bij acuut nierfalen na contrast + metformine-accumulatie). Hervat na 48 uur na verificatie stabiel nierfunctie. Bij eGFR ≥45: herstarten na procedure is veilig.
Gadolinium-contrast bij MRI
Lineaire gadolinium-chelaten (gadodiamide) zijn gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose). Macrocyclische chelaten (gadoteridol, gadobutrol) zijn aanzienlijk veiliger ook bij lagere eGFR; volg lokaal protocol.
Bronnen
Actueel nieuws over dit onderwerp
Complementremmers winnen terrein bij de behandeling van IgA-nefropathie
Complementactivatie is een sleutelmechanisme bij IgA-nefropathie. Dit editorial bespreekt veelbelovende fase 2-resultaten van sefaxersen, een antisense-remmer v
Aprocitentan bij CKD en resistente hypertensie
Studie onderzocht aprocitentan bij patiënten met CKD en resistente hypertensie. De endothelineantagonist verlaagde de bloeddruk effectief ook bij nierfunctiesto
Uremie en bijschildklierhormoon hebben verschillende effecten op boteiwit en genexpressie
CKD-geassocieerde osteoporose is zeer prevalent en verhoogt het fractuurrisico. Dit onderzoek toont dat uremie en bijschildklierhormoon verschillende effecten h
Effect van finerenon op de nierfunctie bij diabetische nefropathie type 2
Deze retrospectieve cohortstudie onderzocht het toevoegen van finerenon aan ACE-remmer- of ARB-therapie bij patiënten met diabetische nefropathie. Finerenon ver