Vragen
Wat moet een zorgprofessional weten over Psychosociale risicofactoren: stress, depressie en sociaaleconomische status?
Psychosociale factoren — depressie, angst, chronische stress, sociale isolatie en lage sociaaleconomische status — zijn onafhankelijke cardiovasculaire risicofactoren die de prognose na hartziekte verslechteren. ESC 2021 erkent deze factoren als risicoversterkers die de SCORE2-risicocategorie kunnen opwaarderen.
Kernbegrippen:
- Depressie en CV-risico: Depressie verhoogt het risico op coronairlijden met 60-80% en verdubbelt de mortaliteit na MI; verklaard door neurohormonale dysregulatie, inflammatie en verminderde therapietrouw.
- Werk-gerelateerde stress: Job strain (hoge eisen, lage controle) verhoogt CV-risico met 23%; shift work en lange werkdagen geven additioneel risico door cortisolontregeling en slaapstoornissen.
- Sociale isolatie en eenzaamheid: Sociaal geïsoleerde personen hebben 30% hogere cardiovasculaire mortaliteit; vergelijkbaar met roken 15 sigaretten/dag; verklaard door HPA-as-activering en verminderd zelfzorggedrag.
- Sociaaleconomische status (SES): Laag opleidingsniveau, lage inkomen en slechte wijk correleren sterk met hogere CV-ziektelast; verklaard door ongezondere leefstijl, mindere toegang tot zorg en chronische stress.
- Type D-persoonlijkheid: Neiging tot negatief affect + sociale inhibitie; geassocieerd met slechtere CV-prognose na MI en hartfalen; verhoogde cortisol- en inflammatiemarkers.
Nieuwste evidence op HartVaat:
- 2026-02-19: Kanker en coronaire atherosclerotische plaquebelasting: inzichten uit de BRAVADO-studie
- 2026-01-26: Isolinderalacton remt NLRP3-inflammasoomactivatie bij atherosclerose
- 2024-08-01: Sociale determinanten en hypertensie-uitkomsten: systematische review
Bronnen
- Kennispagina
- ESC 2021 CVD Prevention Guidelines
- Kivimäki M et al. — werkstress en coronairziekte (Lancet 2012)
- Holt-Lunstad J et al. — sociale isolatie en mortaliteit (meta-analyse, PLoS Med 2015)
Dit antwoord is automatisch samengesteld uit de inhoud van HartVaat.nl op 2026-03-12 en verandert mee met de site. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies. Ook als JSON.