Angiotensine-II-receptorblokkers (ARB) bij hypertensie
Angiotensine-II-receptorblokkers (ARB, ook sartanen) blokkeren selectief de AT1-receptor voor angiotensine II. Ze hebben vergelijkbare orgaanprotectieve eigenschappen als ACE-remmers maar veroorzaken geen prikkelhoest door de afwezigheid van bradykinine-effect. Ze zijn de voorkeursalternatieve bij ACE-remmer-intolerantie.
Kernbegrippen
- AT1-receptor
- Angiotensine-II-receptor type 1; mediëert vasoconstrictie, aldosteronproductie en proliferatieve effecten.
- Sartanen
- Alternatieve naam voor ARB; omvat losartan, valsartan, irbesartan, candesartan, olmesartan, telmisartan.
- Dubbele RAAS-blokkade
- Combinatie van ACE-remmer + ARB; ONTARGET-trial toonde geen voordeel en meer bijwerkingen (nierfalen, hyperkaliëmie).
- Renale eindpunten
- ARB vertraagden progressie naar nierfalen bij type 2 diabetische nefropathie (RENAAL, IDNT trials).
- Telmisartan
- ARB met langste halfwaardetijd (24 uur) en partiële PPAR-γ-agonisme; onderzocht in ONTARGET/TRANSCEND.
ARB: farmacologie, indicaties en middelen
Werkingsmechanisme
ARB blokkeren selectief en competitief de AT1-receptor. In tegenstelling tot ACE-remmers remmen ze ook angiotensine II gevormd via alternatieve enzymen (chymase), bereiken daarmee completere RAAS-blokkade op receptorniveau. Ze verhogen geen bradykinine, wat prikkelhoest verklaart als primaire reden voor gebruik boven ACE-remmers.
Indicaties
- Hypertensie, met name als alternatief bij ACE-remmer-intolerantie (hoest, angio-oedeem)
- Hartfalen: valsartan (Val-HeFT), candesartan (CHARM) als alternatief bij ACE-remmer-intolerantie
- Post-MI met LV-disfunctie: valsartan (VALIANT non-inferior aan captopril)
- Diabetische nefropathie type 2: losartan (RENAAL), irbesartan (IDNT) — reductie progressie naar ESRD
- Hypertensie bij linkerventrikelhypertrofie: losartan superieur aan atenolol voor beroerte-reductie (LIFE-studie)
Middelen en dosering
- Losartan: 50–100 mg 1dd; ook uricosurisch effect (nuttig bij jicht)
- Valsartan: 80–320 mg 1dd; breed ingezet bij hartfalen
- Candesartan: 8–32 mg 1dd; sterke AT1-affiniteit
- Irbesartan: 150–300 mg 1dd; nierdata bij type 2 DM
- Telmisartan: 40–80 mg 1dd; langste werking, PPAR-γ-activiteit
- Olmesartan: 20–40 mg 1dd; krachtige BP-verlaging
Contra-indicaties en bijwerkingen
- Zwangerschap (absoluut gecontra-indiceerd, teratogeen)
- Bilateraal nierslagaderlijden
- Combinatie met ACE-remmer (ONTARGET: niet aanbevolen)
- Bijwerkingen: hyperkaliëmie, nierafwijkingen (vergelijkbaar met ACE-remmers); geen prikkelhoest