Behandeldoelen voor bloeddruk per patiëntgroep
De optimale bloeddrukstreefwaarde is niet voor iedere patiënt gelijk. ESC 2024 en NHG 2019 specificeren streefwaarden per risicocategorie en comorbiditeit. Voorkomen van zowel hypertensieve eindorgaanschade als te agressieve bloeddrukdaling (J-curve) is het evenwichtsdoel in de klinische praktijk.
Kernbegrippen
- J-curve-fenomeen
- Te lage diastolische bloeddruk (<70 mmHg) bij behandeling verhoogt coronair ischemierisico; met name relevant bij coronairlijden.
- Intensieve bloeddrukbehandeling
- SPRINT-trial (2015): systolische streefwaarde <120 mmHg vs. <140 mmHg; 25% reductie cardiovasculaire events maar meer bijwerkingen.
- Diastolisch vloereffect
- Diastolische druk <70 mmHg kan coronaire perfusie verminderen; relevant bij coronairlijden.
- Kwetsbare oudere
- Patiënt met meerdere comorbiditeiten, cognitieve daling of frailty-criteria; behandelstreefwaarden soepeler om bijwerkingen te vermijden.
- ACCORD-trial
- RCT bij diabetes: intensieve vs. standaard bloeddrukbehandeling; geen voordeel voor primaire eindpunten, meer bijwerkingen.
Streefwaarden per patiëntgroep
Algemene bevolking (ESC 2024)
Voor de meeste patiënten is de streefwaarde 120–129 mmHg systolisch (indien verdragen) met een diastolisch minimum van 70 mmHg. Bij graad 2–3 hypertensie bij diagnose: snellere titulatie gewenst (dubbeltherapie of SPC als startbehandeling).
Ouderen (65–79 jaar)
Streefwaarde 130–139/70–79 mmHg. SPRINT toonde voordelen van intensieve behandeling ook bij ouderen ≥75 jaar, maar selecteerde fitte patiënten. Bij kwetsbare ouderen (frailty, orthostatische hypotensie, valrisico): soepeler doel (140–149 mmHg systolisch).
Ouderen ≥80 jaar
HYVET-trial: behandeling tot 149/90 mmHg bij ≥80-jarigen gaf 30% reductie in beroerte. ESC 2024 beveelt 140–149 mmHg aan als systolische streefwaarde; bij kwetsbaarheid kan 150 mmHg acceptabel zijn.
Diabetes mellitus
Streefwaarde 130/80 mmHg (maar niet lager dan 120/70 mmHg). ACCORD-trial toonde geen voordeel van systolisch <120 mmHg bij type 2 DM voor de primaire cardiovasculaire eindpunten. RAAS-blokkade eerste keus (nefroprotectie).
Chronische nierziekte
Streefwaarde <130/80 mmHg op basis van KDIGO 2021 en ESC 2024. RAAS-blokkade is essentieel bij proteïnurie. Monitor nierfunctie en kalium nauwgezet. Bij eGFR <30: voorzichtigheid met te agressieve daling.
Beroerte (ischemisch, chronische fase)
Na ischemische beroerte: streefwaarde <130/80 mmHg (ESC 2024). In de acute fase (<72 uur): geen agressieve behandeling tenzij systolisch >220 mmHg of bij trombolyse kandidaten (target <185/110 vóór en <180/105 na tPA).
Coronairlijden
Diastolisch minimum van 70 mmHg is belangrijk (J-curve). CAMELOT en ONTARGET geven geen aanleiding voor streefwaarden <120 mmHg bij stabiel coronairlijden.