STAREE: atorvastatine 40 mg bij gezonde 70-plussers voorkomt 30 procent van de cardiovasculaire events, maar verlengt de invaliditeitsvrije overleving niet

München, zaterdag 29 augustus. De vraag die elke huisarts wekelijks krijgt, "moet ik op mijn leeftijd nog aan een statine?", had tot vanochtend geen gerandomiseerd antwoord voor gezonde ouderen. STAREE, gepresenteerd door Sophia Zoungas (Monash University) in Hot Line 2 en gelijktijdig gepubliceerd in de New England Journal of Medicine, geeft er twee: ja voor het hart, nee voor de zelfstandigheid.

De studie

Dubbelblind en placebogecontroleerd: 9.971 Australiërs van 70 jaar en ouder (gemiddeld 74,7 jaar, 52 procent vrouw) zonder bekende hart- en vaatziekte, diabetes of dementie, gerandomiseerd naar atorvastatine 40 mg of placebo, mediane follow-up 5,9 jaar. Twee primaire eindpunten: ernstige cardiovasculaire events (cardiovasculaire sterfte, niet-fataal infarct, beroerte, coronaire revascularisatie) en invaliditeitsvrije overleving, de combinatie van overlijden, dementie en blijvende lichamelijke beperking.

De uitkomsten

• Cardiovasculaire events: 6,0 tegen 8,3 procent, hazard ratio 0,70 (95%-BI 0,61 tot 0,82; p onder 0,001), een relatieve reductie van 30 procent
• Invaliditeitsvrije overleving: 12,8 tegen 13,6 procent, hazard ratio 0,94 (95%-BI 0,84 tot 1,05; p=0,25), niet significant
• Bijwerkingen: spier-, lever- en diabetesgerelateerde events vaker met atorvastatine; ernstige bijwerkingen 2,7 procent in beide groepen

Wat dit betekent

Het cardiovasculaire resultaat is groter dan de meeste modellen voorspelden en geldt in een populatie die in de klassieke statinetrials nauwelijks voorkwam. Absoluut: 2,3 procentpunt minder events in zes jaar, een number needed to treat van ruim 40. Tegelijk is het eindpunt waar STAREE om is opgezet, langer zelfstandig en helder leven, niet gehaald. Dat hoeft niet te betekenen dat statines daar niets voor doen; het betekent dat een effect op dementie en beperking in zes jaar niet meetbaar was, en dat het cardiovasculaire voordeel zich niet vanzelf vertaalt in minder invaliditeit. De meta-analyse van 28 trials in de Lancet uit 2019 wees al in deze richting; STAREE is het eerste prospectieve bewijs specifiek boven de 70.

Voor de Nederlandse praktijk

Voor de huisarts verschuift de balans: bij een gezonde 75-jarige die het gesprek zelf begint, is een statine een verdedigbare keuze met een gerandomiseerd getal erbij, en de NHG-Standaard CVRM kan de leeftijdsgrens bij primaire preventie niet langer alleen op extrapolatie baseren. Maar het gesprek moet eerlijk zijn: minder infarcten en beroertes, geen bewezen winst op zelfstandigheid, en meer spierklachten. Wie vooral bang is voor dementie, vindt in STAREE geen argument. Voor de apotheker: 40 mg atorvastatine was de dosis, niet een lage dosis; interacties en spierklachten bij 75-plussers verdienen begeleiding. Voor de cardioloog en internist: het STAREE-resultaat is het argument om bij ouderen met een hoog SCORE2-OP-risico niet af te wachten, en de invaliditeitsuitkomst het argument om de statine nooit als middel tegen veroudering te verkopen.

Lees ook

• Statines na je zeventigste: wat STAREE wel en niet gaat beantwoorden, ons dossier van vóór de presentatie
• Statines bij ouderen: Lancet IPD meta-analyse van 28 gerandomiseerde trials
• Statines en spiersymptomen: Lancet IPD meta-analyse ontkracht breed probleem
• N-of-1 trial van statine, placebo of geen behandeling voor bijwerkingen: NEJM StatinWISE
• Alle ESC 2026-berichten op onze congrespagina