DAPARHT: dapagliflozine remt het nierfunctieverlies bij harttransplantatiepatiënten, met Rotterdam, Groningen en Utrecht als drie van de zes centra
Chicago, zondag 8 november. Wie een donorhart krijgt, krijgt er een nierprobleem bij: de calcineurineremmers die afstoting voorkomen, tasten de nieren aan, en een deel van de ontvangers eindigt op dialyse of met een tweede transplantatie, van een nier. SGLT2-remmers beschermen de nier bij diabetes, hartfalen en chronische nierziekte, maar bij harttransplantatiepatiënten was dat nooit gerandomiseerd onderzocht. DAPARHT deed het, in zes centra in Noord-Europa, waarvan drie Nederlandse: het Erasmus MC in Rotterdam (Olivier Manintveld, Jasper Brugts, Yannick Taverne), het UMCG in Groningen (Kevin Damman, Jozine ter Maaten) en het UMC Utrecht (Mariusz Szymanski, Manon van der Meer). Kaspar Broch van het Oslo Universiteitsziekenhuis presenteerde de uitkomst vanmiddag; het artikel verscheen tegelijk in Circulation.
De studie
DAPARHT (DAPAgliflozin for Renal protection in Heart Transplant recipients) is een door onderzoekers opgezette, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie. Tussen juni 2022 en september 2025 werden 430 volwassen ontvangers die minstens een jaar eerder een harttransplantatie hadden ondergaan en een eGFR van 25 ml/min/1,73 m2 of hoger hadden, 1:1 gerandomiseerd naar dapagliflozine 10 mg of placebo, eenmaal daags gedurende twaalf maanden (217 tegen 213; 424 patiënten met minstens één eGFR-meting na de start vormden de analyseset). De deelnemers waren gemiddeld 53 jaar, 29 procent was vrouw, de eGFR bij de start was gemiddeld 67 en de transplantatie lag mediaan zeven jaar (3 tot 13) achter hen. Het primaire eindpunt was de chronische helling van de eGFR, gemeten van twee weken na de start tot het einde van de geblindeerde twaalf maanden. Die twee weken zijn bewust gekozen: SGLT2-remmers geven aanvankelijk een hemodynamische dip in de filtratie die niets met schade te maken heeft.
De uitkomsten
- Verandering van de eGFR van week 2 tot maand 12: plus 2,0 ml/min/1,73 m2 (95%-BI 1,0 tot 3,1) met dapagliflozine tegen plus 0,3 (min 0,8 tot 1,4) met placebo; verschil 1,7 ml/min/1,73 m2 (0,1 tot 3,3), p = 0,03.
- Veiligheid: geen onverwachte signalen; bijwerkingen, infecties inbegrepen, kwamen in beide groepen even vaak voor.
- De patiënten in de dapagliflozinegroep gaan door in een open-label verlenging van 24 maanden; die uitkomsten volgen.
Duiding
Het verschil van 1,7 ml/min in een jaar oogt klein, maar het gaat om een helling: wie elk jaar een paar milliliter filtratie behoudt, stelt dialyse jaren uit. In de grote nierstudies bij diabetes en CKD (DAPA-CKD, EMPA-KIDNEY) was het verschil in de chronische helling van dezelfde orde en vertaalde het zich in minder nierfalen. Dat is hier niet bewezen: twaalf maanden en 430 patiënten zijn te weinig voor harde nieruitkomsten, en de studie zegt niets over afstoting, over de interactie met tacrolimus of over de kwetsbare eerste maanden na transplantatie (die waren uitgesloten). Wat de studie wel wegneemt, is de aarzeling over veiligheid: infecties, de grootste zorg bij immuungesupprimeerde patiënten die een middel krijgen dat glucose in de urine brengt, waren niet vaker. Het begeleidende redactioneel in Circulation (Wijayaratne en Haynes, Oxford) draagt de titel 'Protecting the Kidneys After Replacing the Heart' en noemt dit een volgende rol voor SGLT2-remmers.
Voor de praktijk
Nederland doet elk jaar enkele tientallen harttransplantaties; de zorg voor de ontvangers loopt via Rotterdam, Groningen en Utrecht, precies de drie centra die meededen. Voor de cardioloog en de nefroloog die hen begeleiden, is dit het eerste gerandomiseerde argument om dapagliflozine te overwegen bij een dalende nierfunctie na transplantatie, zoals dat bij hartfalen en CKD al gewoon is. Voor de huisarts en de apotheker geldt wat bij elke SGLT2-remmer geldt: let op volumestatus en genitale infecties, en stop tijdelijk bij ziekte met braken of diarree (sick-day-regel). De eerste eGFR-daling na de start is verwacht en geen reden om te staken. Zie ook Nierbescherming na harttransplantatie: risicoreductie en therapeutische mogelijkheden.
Lees ook
Dit artikel is een samenvatting van een publicatie in Circulation. Voor het volledige artikel, alle details en referenties verwijzen wij u naar de oorspronkelijke bron.
Lees het volledige artikelWilt u op de hoogte blijven?
Gratis: de maandelijkse nieuwsbrief met het nieuwsoverzicht, en de site afgestemd op uw vakgebied.
