EASD 2026: diabetes, hart en nier vanuit Milaan
Het jaarcongres van de European Association for the Study of Diabetes is dé plek waar de nieuwe generatie cardiometabole middelen haar data toont. De 62e editie vindt plaats in het Allianz MiCo in Milaan, met dit jaar een opvallend cardiorenaal programma: de eerste uitkomststudie van orforglipron (ACHIEVE-4), een eigen symposium voor SURPASS-CVOT, finerenon in nieuwe groepen, een gezamenlijke sessie met de ESC en de definitieve ADA/EASD-consensus over type 2-diabetes. HartVaat volgt Milaan met een dagelijkse selectie van de uitslagen die er voor hart en nier in de Nederlandse praktijk toe doen.
Vooruitblik: wat wij volgen in Milaan
ACHIEVE-4 · orforglipron: de eerste cardiovasculaire uitkomststudie van een GLP-1-pil zonder peptide
Orforglipron (Foundayo) tegen insuline glargine bij type 2-diabetes met hoog cardiovasculair risico. De topline van april gaf een MACE-4 hazard ratio van 0,84 met een betrouwbaarheidsinterval dat 1 omvat, en een opvallend sterftesignaal dat niet voor multipliciteit is gecorrigeerd. Donderdagochtend de volledige data, 's middags de nieruitkomsten (LBA 25, met Heerspink van het UMCG als coauteur). De vraag voor de praktijk: is dit alleen veilig, of ook beschermend?
Lees alvast: Orforglipron bij vroeg type 2 diabetes: NEJM fase 3 →SURPASS-CVOT · tirzepatide tegen dulaglutide: sterfte, infecties en patiëntuitkomsten
SURPASS-CVOT was de eerste uitkomststudie die een nieuwe incretine rechtstreeks tegen een bewezen GLP-1-agonist zette (MACE-3 HR 0,92, net niet superieur). In Milaan een eigen symposium onder voorzitterschap van Naveed Sattar: glykemie en gewicht over vier jaar, patiëntgerapporteerde uitkomsten en de verdeling van cardiovasculaire, niet-cardiovasculaire en infectiegerelateerde sterfte. Met posters over nierfunctie bij SGLT2-gebruik en ouderen.
Lees alvast: Tirzepatide versus dulaglutide en CV-uitkomsten bij type 2 diabetes →ADA/EASD-consensus 2026 · de definitieve versie van de behandelconsensus type 2-diabetes
Melanie Davies en John Buse presenteren de definitieve ADA/EASD-consensus over de behandeling van type 2-diabetes, na een openbare commentaarronde tot juni. Dit document bepaalt wereldwijd de plaats van GLP-1-agonisten, SGLT2-remmers en de nieuwe middelen, ook in de Nederlandse standaarden. Wij kijken vooral naar de cardiorenale route: wanneer eerst orgaanbescherming, los van HbA1c.
Lees alvast: GLP-1- en dual-receptoragonisten: nieuwe consensus over toepassing bij type 2-diabetes →EASD en ESC samen · incretines en SGLT2-remmers: hartfalen, perifeer vaatlijden en MACE
De gezamenlijke EASD-ESC-sessie is de plek waar diabetologie en cardiologie elkaar dit jaar treffen: Gianluigi Savarese over hartfalen, Sjöholm over perifeer vaatlijden en Hertzel Gerstein over wat combinaties van middelen doen voor MACE. Precies het grensvlak waar huisarts, internist en cardioloog samen beslissen.
Lees alvast: GLP-1-agonisten versus DPP-4-remmers en SGLT2-remmers bij hartfalenrisico →Finerenon: INFINITY en type 1 · de niet-steroïdale MRA in nieuwe groepen, met UMCG-coauteurschap
Drie finerenonpresentaties: INFINITY naar HbA1c (woensdag) en naar BMI (LBA 31, vrijdag 10:00), en een analyse naar leeftijd bij chronische nierschade met type 1-diabetes (donderdag 15:30). Hiddo Heerspink (UMCG) is bij alle drie coauteur. Na FIDELIO, FIGARO en FINEARTS-HF de vraag hoe breed de indicatie wordt.
Lees alvast: Finerenon effectief bij type 1 diabetes met chronische nierziekte →FLOW · hoe semaglutide hart en nier beschermt
FLOW liet zien dat semaglutide nierfalen en cardiovasculaire sterfte vermindert bij type 2-diabetes met chronische nierschade. In Milaan twee late-breakers over het mechanisme: proteomics en een mediatieanalyse van welk deel van het effect via gewicht, bloeddruk en albuminurie loopt. Belangrijk voor de vraag of het effect een klasse-effect is.
Lees alvast: FLOW: semaglutide beschermt nieren bij type 2 diabetes en CKD — NEJM-gerelateerd →SMARTEST · dapagliflozine in plaats van metformine als eerste middel?
Metformine is al decennia de eerste stap bij type 2-diabetes, op basis van oud bewijs. SMARTEST zet dapagliflozine er rechtstreeks tegenover als startmiddel. Een positieve uitkomst zou de eerste stap in de huisartsenpraktijk kunnen verschuiven. Sessie onder voorzitterschap van Hiddo Heerspink (UMCG).
Lees alvast: Langetermijneffect van metformine en leefstijlinterventie op cardiovasculaire events →TRIUMPH-2 en SYNCHRONIZE-2 · retatrutide en survodutide bij obesitas met type 2-diabetes
De volgende generatie na tirzepatide: de drievoudige agonist retatrutide (tot 20,8 procent gewichtsverlies en 1,6 procentpunt HbA1c-daling na 80 weken volgens de topline) en de glucagon/GLP-1-agonist survodutide van Boehringer Ingelheim. Het commentaar bij TRIUMPH-2 komt van Elisabeth van Rossum (Erasmus MC). Wij letten op bloeddruk, lipiden en hartfrequentie, niet alleen op kilo's.
Lees alvast: Na semaglutide: de nieuwe generatie cardiometabole middelen in vier routes, van pil tot →Amyline · CagriSema, zenagamtide (amycretine) en eloralintide
Amyline is de tweede incretine-achtige as na GLP-1. REIMAGINE 1 en 2 tonen CagriSema bij type 2-diabetes, fase 2-data van zenagamtide (voorheen amycretine) en eloralintide plus tirzepatide volgen woensdag. Voor de cardioloog vooral interessant vanwege bloeddruk en de vraag of deze combinaties straks ook uitkomststudies krijgen.
Lees alvast: CagriSema: gecombineerd cagrilintide en semaglutide bij overgewicht — NEJM →Ziektemodificerende middelen en CV-uitkomsten · GLP-1-agonisten en SGLT2-remmers in nieuwe groepen
Vijf presentaties in één sessie: GLP-1-agonisten bij type 1-diabetes en cardiorenale uitkomsten, GLP-1-agonisten tegen DPP-4-remmers bij lager risico, sterfte bij acuut hartfalen onder GLP-1 en SGLT2, perifere vaatuitkomsten, en SGLT2-remmers en beroerte. Real-world-bewijs dat de trials aanvult.
Lees alvast: SGLT2-remmers en lager risico op hartfalen en sterfte versus andere glucoseverlagers: →Programma: de cardiometabole kernsessies
GLP-1 en verwanten; patronen en preventie van hart- en vaatziekten
- TRANSCEND-T2D-1 — retatrutide bij type 2-diabetes (Paris Hall)
- Cardiorenale trajecten na diagnose — Sattar e.a.: nierschade, hartfalen of overlijden binnen tien jaar (Warsaw Hall)
- Metab-Heart — niet-gediagnosticeerde cardiomyopathie bij diabetes
Short orals en late-breakers
- Bloeddrukvariabiliteit en sterfte — Amsterdam UMC (abstract 1147)
- STEP UP — semaglutide 7,2 mg en bloeddruk
- REIMAGINE 1 — CagriSema bij type 2-diabetes (LBA OP 02, 14:45)
SURPASS-CVOT en TRIUMPH-2
- SURPASS-CVOT — sterfte, infecties en patiëntuitkomsten (Dublin Hall)
- TRIUMPH-2 — retatrutide bij obesitas met type 2-diabetes; commentaar Van Rossum (Paris Hall)
- Geslacht en gender — met Heerspink en Van Raalte (Vienna Hall)
Incretines: hart, nieren en mensen; nieuwe EASD-richtlijn
- SURPASS-CVOT-posters — vetweefselmarkers (Westerink) en nierfunctie bij SGLT2-gebruik
- INFINITY — finerenon naar HbA1c (LBA 92)
- EASD-richtlijn CGM bij type 2-diabetes — lancering (London Hall, 16:30)
- Cardiovasculair risico vóór type 2-diabetes — Sattar, Gill en anderen (Paris Hall, 16:30)
ACHIEVE-4, SMARTEST en SYNCHRONIZE-2
- ACHIEVE-4 — orforglipron tegen glargine, cardiorenale veiligheid (Budapest Hall, 08:30)
- SMARTEST — dapagliflozine tegen metformine als eerste middel (Budapest Hall, 09:30)
- SYNCHRONIZE-2 — survodutide bij obesitas met type 2-diabetes (Dublin Hall, 09:30)
- Ziektemodificerende middelen en CV-uitkomsten — vijf real-world-analyses (Vienna Hall, 10:45)
KDIGO en de nier-late-breakers
- KDIGO-symposium — update diabetesrichtlijn en consensus preventie van nierschade
- ACHIEVE-4 nieruitkomsten — LBA 25 (London Hall, 15:30)
- FLOW — proteomics en mediatie van hart- en nieruitkomsten (LBA 28 en 30)
EASD en ESC; late-breakers
- EASD-ESC-sessie — incretines en SGLT2-remmers: hartfalen, perifeer vaatlijden, MACE (Budapest Hall)
- INFINITY — finerenon naar BMI (LBA 31, Vienna Hall, 10:00)
- Semaglutide en pancreaskanker — Scandinavisch registeronderzoek (LBA 35, 11:30)
ADA/EASD-consensus type 2-diabetes, definitieve versie
- Davies en Buse — de nieuwe behandelconsensus (London Hall)
Uitslagen & duiding
Semaglutide geeft geen verhoogd risico op pancreaskanker: Scandinavische registerstudie met bijna 100.000 gebruikers
Een door de toezichthouder opgelegde veiligheidsstudie in de registers van Denemarken, Zweden en Noorwegen: 97.464 nieuwe semaglutidegebruikers tegen gematchte gebruikers van sulfonylureumderivaten, SGLT2-remmers of insuline. Pancreaskanker 131 tegen 123 gevallen, gepoolde HR 0,91, zonder dosis- of duureffect. Een geruststellend antwoord voor de spreekkamer, met als kanttekening een korte follow-up.
- Gepoolde HR 0,91 (95%-BI 0,71 tot 1,16)
- Absoluut verschil -0,10 per 1.000 persoonsjaren
- Geen dosis- of duureffect, consistent in drie landen
- Gefinancierd door Novo Nordisk; follow-up na wachttijd kort
TRANSCEND-T2D-1: retatrutide als monotherapie verlaagt HbA1c met tot 1,1 procentpunt meer dan placebo en gewicht met tot 15 procent
De drievoudige agonist retatrutide als enig middel bij type 2-diabetes, vanochtend besproken in Milaan: in 537 patiënten met een HbA1c van 7,9 procent daalde dat met tot 1,1 procentpunt meer dan placebo en het gewicht met tot 15,3 procent na 40 weken. Maag-darmklachten, geen ernstige hypo's. Indrukwekkend op glucose en gewicht; op harde uitkomsten blijft het wachten.
- HbA1c -1,69 tot -1,94 procentpunt tegen -0,81 bij placebo
- Gewicht -11,5 tot -15,3 procent tegen -2,6 procent
- Stoppen door bijwerkingen 2 tot 5 procent; geen ernstige hypoglykemie
- Nog geen cardiovasculaire uitkomstdata
Binnen tien jaar na de diagnose type 2-diabetes krijgt 55 procent chronische nierschade of hartfalen, of overlijdt: data van 1,6 miljoen patiënten
Vanaf de diagnose type 2-diabetes gevolgd: binnen vijf jaar had een derde nierschade of hartfalen of was overleden, binnen tien jaar 55 procent. Nierschade kwam vaker eerst (19,0 procent) dan hartfalen (8,3 procent), en één orgaan trekt het andere mee. Een pleidooi voor eGFR en albuminurie vanaf dag één en tijdige orgaanbescherming.
- 1.617.508 nieuwe diagnoses, Amerikaanse real-world-data 2010 tot 2024
- Nierschade, hartfalen of dood: 33 procent na vijf jaar, 55 procent na tien
- Hartfalen gevolgd door nierschade in 42 procent binnen vijf jaar
- Nierschade gevolgd door hartfalen in 23 procent binnen vijf jaar
Bloeddrukvariabiliteit tussen bezoeken voorspelt sterfte en beroerte, ook bij gelijke gemiddelde bloeddruk: Amsterdam UMC-analyse in de UK Biobank
De huisartsgeneeskunde van het Amsterdam UMC keek in de UK Biobank (57.611 deelnemers, mediaan 5,1 jaar) niet naar de gemiddelde bloeddruk, maar naar hoe sterk die tussen bezoeken schommelt. Meer schommeling ging samen met hogere sterfte, ook na correctie voor het gemiddelde; bij type 2-diabetes met hoge variabiliteit 2,8 keer zo vaak als bij normale glucose en lage variabiliteit. Observationeel, dus geen behandeldoel, wel een reden om wisselende waarden niet weg te middelen.
- Sterfte 11 procent hoger per SD systolische variabiliteit, 8 procent diastolisch
- Beroerte 12 procent hoger per SD diastolische variabiliteit
- Diabetes plus hoge variabiliteit: tienjaarssterfte circa 2,9 tegen 1,0 procent
- Geen verband met dementie; causaliteit niet aangetoond
Gerelateerde artikelen
Na semaglutide: de nieuwe generatie cardiometabole middelen in vier routes, van pil tot drievoudige agonist
Milaan, dinsdag 29 september. Wie deze week door het programma van EASD 2026 bladert, ziet een veld dat in vijf jaar onherkenbaar is veranderd. Semaglutide en tirzepatide zijn de referentie geworden,
Orforglipron: stabiele nierfunctie in fase-3-trials, maar nier-specifieke uitkomsten blijven onduidelijk
Een narratieve review analyseert de nierfunctie-effecten van orforglipron, de eerste orale niet-peptide GLP-1-receptoragonist. Fase-3-trials tonen significante dalingen in HbA1c, lichaamsgewicht en
GLP-1-agonisten en SGLT2-remmers voor preventie van type 2-diabetes bij obesitas
Deze review belicht farmacologische strategieën voor de preventie van type 2-diabetes bij mensen met obesitas en insulineresistentie. Hoewel metformin nog steeds de langst onderbouwde optie is, tonen
GLP-1- en dual-receptoragonisten: nieuwe consensus over toepassing bij type 2-diabetes
Een Chinese expertconsensus uit 2026 geeft richtlijnen voor het gebruik van GLP-1-receptoragonisten (GLP-1-, GIP/GLP-1- en GCG/GLP-1-agonisten) bij patiënten met type 2-diabetes. De 10 aanbevelingen
Finerenon effectief bij type 1 diabetes met chronische nierziekte
In deze fase 3 NEJM-trial werd finerenon, een niet-steroïdale mineralocorticoïdreceptorantagonist, onderzocht bij volwassenen met type 1 diabetes en chronische nierziekte met albuminurie. Na eerdere
GLP-1-agonisten versus DPP-4-remmers en SGLT2-remmers bij hartfalenrisico
In een target trial emulatie met Zweedse populatiedata werden GLP-1-receptoragonisten vergeleken met DPP-4-remmers en SGLT2-remmers voor het risico op ziekenhuisopname wegens hartfalen bij patiënten
Wilt u op de hoogte blijven?
Gratis: de maandelijkse nieuwsbrief met het nieuwsoverzicht, en de site afgestemd op uw vakgebied.