Nieuwe ESC-richtlijn hart en nier 2026: eGFR en albuminurie bij elke hartpatiënt, SGLT2-remmer ongeacht ejectiefractie, en een Groningse voorzitter

München, vrijdag 28 augustus. Een nier die achteruitgaat is de sterkste voorspeller van een slecht cardiovasculair beloop, en toch wordt de nierfunctie bij hartpatiënten zelden systematisch in kaart gebracht en de albuminurie bijna nooit. De ESC brengt daar vandaag verandering in met de eerste richtlijn die cardiovasculaire ziekte en chronische nierschade als één aandoening behandelt. De tekst verscheen vanmiddag in de European Heart Journal; de presentatie volgt zaterdag om 13:45 in de Main Auditorium. De richtlijn is bekrachtigd door de European Renal Association en heeft een uitgesproken Nederlands stempel: Kevin Damman (UMC Groningen) is voorzitter, samen met William Herrington (Oxford), en Jozine ter Maaten (UMCG) is een van de twee coördinatoren.

Screenen: bij elke hartpatiënt, en wel zo

De kern is een klasse I-aanbeveling met niveau A: bij elke patiënt met een cardiovasculaire diagnose wordt bloed en urine getest op chronische nierschade. Dat betekent een creatininegebaseerde eGFR én een albumine-creatinineratio in ochtendurine, en niet alleen de eGFR die iedereen al kent. De uitslagen worden ingedeeld naar GFR en albuminurie in de KDIGO-risicocategorieën matig, hoog en zeer hoog (I, A), en chroniciteit wordt bevestigd met twee metingen minstens drie maanden uit elkaar (I, C). Bij extreme spiermassa, aan beide kanten van het spectrum, moet een cystatine C-gebaseerde eGFR worden overwogen (IIa, A). De richtlijn vat haar eigen logica samen in het acroniem STAMP: Screen, Triage, Address CKD risk, Modify CVD management, Plan health services.

Behandelen: de vier pijlers, en wat ze voor het hart doen

• RAS-remming vroeg inzetten (ACE-remmer of ARB), de klassieke basis
• SGLT2-remmers over het hele CKD-spectrum, met de expliciete aanbeveling dat patiënten met chronisch hartfalen en CKD een SGLT2-remmer krijgen onafhankelijk van de ejectiefractie
• Finerenon als niet-steroïde MRA, bij CKD met en zonder diabetes
• GLP-1-receptoragonisten met name bij diabetes en CKD, in lijn met FLOW
• Statines volgens het cardiovasculaire risico, dat bij CKD vrijwel altijd hoog of zeer hoog is
• Antistolling bij AF: DOAC's boven vitamine K-antagonisten tot een eGFR van 15 mL/min/1,73 m2, bij lagere GFR bij voorkeur een factor Xa-remmer
• Kaliumbinders overwegen om RAAS-blokkade vol te houden in plaats van te staken

Daarnaast bevat de richtlijn preventieprotocollen voor contrastgeïnduceerde nierschade met een veilig beeldvormingsalgoritme, een cardiovasculair beoordelingsalgoritme voor niertransplantatiekandidaten en dosisaanpassingen voor dialysepatiënten.

Voor de Nederlandse praktijk

Voor de huisarts verandert dit de jaarlijkse controle van de hartpatiënt: naast de eGFR hoort er een albumine-creatinineratio in het pakket, en de uitslag hoort in de KDIGO-tabel, niet alleen in het dossier. Het is dezelfde beweging als in de NHG-Standaard Chronische nierschade, maar nu vanuit de cardiologie afgedwongen. Voor de cardioloog: een SGLT2-remmer bij hartfalen plus CKD is geen HFrEF-middel meer maar een nier-hartmiddel voor iedereen, en een dalende eGFR na de start is geen reden om te stoppen; HartVaat besprak eerder de CONFIDENCE-analyse waaruit blijkt dat die dip reversibel is. Voor de internist en nefroloog: de richtlijn geeft eindelijk één gedeeld document om over het cardiorenale grensvlak te praten, met een Groningse handtekening eronder. Voor de apotheker: DOAC-dosering op geleide van de nierfunctie en het volhouden van RAAS-blokkade met kaliumbinders worden expliciete medicatiebewakingspunten.

Samen met de hartfalenrichtlijn van vanmiddag, die een MRA voor iedereen en een SGLT2-remmer in de kliniek voorschrijft, tekent zich het thema van dit congres af: het onderscheid tussen hart- en nierbehandeling verdwijnt.

Lees ook

• Hart en nier in één richtlijn: waarom de ESC ze samen behandelt, ons dossier van vóór de presentatie
• Nieuwe ESC-hartfalenrichtlijn 2026: twee fenotypes, MRA voor iedereen
• Dapagliflozine bij chronische nierziekte: NEJM DAPA-CKD
• SGLT2-remmers en nieruitkomsten naar GFR en albuminurie: mega-meta-analyse
• eGFR en albuminurie voorspellen CV-events: IPD mega-meta-analyse
• CONFIDENCE-analyse: acute eGFR-daling bij empagliflozin en finerenone is reversibel
• COMBINE AF: DOAC's versus warfarine over het nierfunctiespectrum
• Alle ESC 2026-berichten op onze congrespagina