OPTIMAL-DIABETES: een systolische streefwaarde onder 120 mmHg bij diabetes type 2 verlaagt de cardiovasculaire events niet significant (6,0 tegen 6,7 procent) en geeft meer nierfunctiedaling
Chicago, zaterdag 7 november. Dezelfde Braziliaanse groep, dezelfde streefwaarden, een andere populatie en een andere uitkomst. Waar OPTIMAL-Stroke eerder op de avond liet zien dat systolisch onder 120 mmHg na een beroerte events voorkomt, haalde OPTIMAL-DIABETES bij 9.476 mensen met diabetes type 2 geen significant verschil. Gepresenteerd door Karla Santo (Hospital Israelita Albert Einstein, Sao Paulo), gelijktijdig gepubliceerd in NEJM.
De studie
Drieëndertig centra in Brazilië includeerden tussen augustus 2019 en oktober 2021 9.476 volwassenen van 50 jaar of ouder (gemiddeld 65 jaar, 62 procent vrouwen) met diabetes type 2, een systolische bloeddruk tussen 130 en 180 mmHg (gemiddeld 146/80) en een verhoogd risico: 28,5 procent had een hart- of vaatziekte, 3,9 procent subklinisch vaatlijden, 22,6 procent chronische nierschade, de rest andere risicofactoren zoals roken, dyslipidemie of een leeftijd van 75 jaar of ouder. Randomisatie naar een systolische streefwaarde onder 120 of onder 140 mmHg, open-label, met medicatie die gedurende de studie op het doel werd getitreerd. Het primaire eindpunt was cardiovasculaire sterfte, beroerte, hartinfarct of ziekenhuisopname voor hartfalen of instabiele angina.
De uitkomsten
- Bereikte systolische bloeddruk (na de eerste drie maanden): 122 tegen 135 mmHg.
- Primair eindpunt na mediaan vier jaar: 286 patiënten (6,0 procent) in de intensieve groep tegen 315 (6,7 procent) bij standaardbehandeling, ongeveer 10 procent lager en niet statistisch significant. De hazard ratio met betrouwbaarheidsinterval staat in de NEJM-publicatie; het AHA-persbericht noemt die niet en wij nemen hem niet uit tweede hand over.
- Nierevents: 270 (5,7 procent) tegen 175 (3,7 procent), ongeveer 55 procent vaker, vooral dalingen van de nierfunctie; eindstadium nierfalen kwam in beide groepen even vaak voor.
- Ernstige bijwerkingen: vergelijkbaar tussen de groepen.
Duiding
De eventfrequentie was laag, 6 tot 7 procent in vier jaar bij een populatie waarvan nog geen derde een hart- of vaatziekte had, en dat kost power. Otavio Berwanger (George Institute, Imperial College London), voorzitter van de stuurgroep: de cardiovasculaire winst bij diabetes type 2 is waarschijnlijk kleiner dan bij mensen zonder diabetes, zodat zelfs een studie van deze omvang een bescheiden effect kan missen. De uitkomst past in een rij: ACCORD BP (4.733 patiënten) was neutraal met een HR van 0,88, de Chinese BPROAD-studie (12.821 patiënten) vond in 2024 wel een significante daling, en nu dit. Discussant Shawna Nesbitt (UT Southwestern) wees op verschillen in leeftijd, geslacht en follow-upduur tussen de studies en vroeg zich af of 'alle diabetespatiënten over één kam' wel de juiste benadering is. Het contrast met OPTIMAL-Stroke, met dezelfde methodiek, dezelfde avond, is leerzaam: na een beroerte is het absolute risico hoger en de bloeddruk de dominante risicofactor; bij diabetes concurreren glucose, lipiden en nierfunctie om het effect.
Voor de praktijk
Voor de huisarts en internist blijft bij diabetes type 2 de streefwaarde van de richtlijn (systolisch onder 130 als het verdragen wordt) staan; een doel onder 120 is geen standaard, maar kan een keuze zijn bij een jonge patiënt met een hoog risico en een goede nierfunctie, met dezelfde controle van eGFR en natrium die OPTIMAL-Stroke vraagt. De 55 procent meer nierevents zijn de reden om het niet bij iedereen te willen. Zie ook kwetsbaarheid bepaalt de optimale bloeddrukstreefwaarde beter dan leeftijd en bloeddrukvariabiliteit in SPRINT en ACCORD.
Lees ook
Dit artikel is een samenvatting van een publicatie in New England Journal of Medicine. Voor het volledige artikel, alle details en referenties verwijzen wij u naar de oorspronkelijke bron.
Lees het volledige artikelWilt u op de hoogte blijven?
Gratis: de maandelijkse nieuwsbrief met het nieuwsoverzicht, en de site afgestemd op uw vakgebied.
