Slotbeschouwing EASD 2026: wat Milaan betekent voor de huisarts, internist en cardioloog, in vijf punten

Milaan, vrijdag 2 oktober. Vier dagen, veertien verslagen, en een congres dat voor de cardiovasculaire praktijk belangrijker was dan de naam doet vermoeden. Wie als huisarts, internist of cardioloog één ding uit Milaan moet onthouden: type 2-diabetes wordt niet langer behandeld als een glucoseprobleem, maar als een cardiorenaal-metabole ziekte waarbij het middel wordt gekozen op orgaanbescherming en gewicht. Hieronder wat dat concreet betekent, in vijf punten.

1. De consensus verzet de eerste stap

De nieuwe ADA/EASD-consensus zet een SGLT2-remmer en/of een GLP-1-middel bij de meeste mensen vooraan, mogelijk vanaf de diagnose, los van metformine en los van het HbA1c. Bij hart- en vaatziekte, hartfalen of nierschade: beide, vroeg. Voor de Nederlandse huisarts is de afstand tot de NHG-Standaard, die metformine als eerste stap houdt, nu groot. De praktische vertaling voor dit jaar: bij een nieuwe diagnose met hart- of vaatziekte, hartfalen, albuminurie of obesitas niet meer automatisch met metformine alleen beginnen, maar meteen de vraag stellen welk orgaan bescherming nodig heeft.

2. Nierschade komt eerst, en is goedkoop te vinden

De grote Amerikaanse cohort van 1,6 miljoen nieuwe diagnoses liet zien dat binnen tien jaar 55 procent nierschade of hartfalen ontwikkelt of overlijdt, en dat nierschade meestal vóór het hartfalen komt. Een eGFR en een albumine-creatinineratio per jaar is de hele screening. Bij albuminurie boven 3 mg/mmol is de volgorde nu helder: SGLT2-remmer als basis, GLP-1-middel erbij, finerenon als derde laag. INFINITY voegde daaraan toe dat finerenon werkt ongeacht HbA1c, BMI of diabetesstatus.

3. De pil is er, en is veilig voor het hart

ACHIEVE-4 toonde dat orforglipron, de eerste GLP-1-agonist in tabletvorm zonder innamebeperkingen, cardiovasculair niet-inferieur is aan insuline glargine, met drie keer minder hypoglykemie en een sterftesignaal dat nog bewezen moet worden. Bescherming zoals semaglutide die in SELECT en SOUL liet zien, is voor de pil nog niet aangetoond; de uitkomststudie loopt. Voor de spreekkamer: de drempel van de injectie verdwijnt binnenkort, de indicatiestelling verandert daardoor niet.

4. Gewichtsverlies van 15 tot 25 procent wordt medicatie

Retatrutide (TRIUMPH-2, 18,8 procent), CagriSema (REIMAGINE 2, 14,2 procent), survodutide (SYNCHRONIZE-2, 13,1 procent) en eloralintide plus tirzepatide (23,3 procent) laten zien waar de behandeling heen gaat. Geen van deze middelen is geregistreerd en geen heeft uitkomstdata. Twee lessen wel: de glucagoncomponent brengt nieuwe bijwerkingen mee (hypotensie, dysesthesie) en in de combinatiearmen staakt tot een kwart. En de consensus voegt eraan toe: wie fors afvalt, heeft eiwit en krachttraining nodig om spier te behouden.

5. Wees kritisch op wat de fabrikanten laten zien

De week opende met twee niet-gerandomiseerde vergelijkingen die elk de maker als winnaar aanwezen, en bevatte een observationele sterfteclaim voor glucosesensoren die de eigen EASD-richtlijn niet onderschrijft. De richtlijn over sensoren bij type 2-diabetes zegt overal 'wij stellen voor', met lage zekerheid en een HbA1c-winst van 0,3 procentpunt. Geruststellend was de Scandinavische registerstudie zonder verband tussen semaglutide en pancreaskanker.

Wat we nog verwachten

SMARTEST, de Zweedse trial van dapagliflozine tegen metformine als eerste middel, is in Milaan gepresenteerd maar nog niet gepubliceerd; dat is de studie die de eerste stap in de huisartsenpraktijk echt kan verschuiven. De mechanistische FLOW-analyses en de subgroepcijfers van INFINITY volgen in de tijdschriften, en de Radcliffe-video's van het congres komen in de loop van oktober op deze pagina. Alle verslagen staan op de congrespagina.

Lees ook

• ADA/EASD-consensus 2026: SGLT2-remmer en GLP-1 mogelijk vanaf de diagnose
• ACHIEVE-4: de GLP-1-pil orforglipron cardiovasculair niet-inferieur
• Binnen tien jaar na de diagnose: 55 procent nierschade, hartfalen of dood
• Na semaglutide: de nieuwe generatie in vier routes
• Alle EASD 2026-berichten op onze congrespagina