RACE-CARS: vijf jaar reanimatieonderwijs, meldkamertraining en extra AED's in 31 counties in North Carolina leverden niet meer overlevers met een goede hersenfunctie op dan de gewone praktijk in 29 andere

Chicago, maandag 9 november. Bij een hartstilstand buiten het ziekenhuis bepalen de eerste minuten alles: wie reanimeert, hoe snel een AED aankomt, of de meldkamer de beller door de borstcompressies praat. Nederland heeft daar met HartslagNu, de dichte AED-dekking en burgerhulpverleners een van de beste systemen ter wereld voor gebouwd, met overlevingscijfers die internationaal hoog zijn. Maar dat zo'n systeem levens redt, is nooit in een gerandomiseerde studie aangetoond; het bewijs komt uit observationele vergelijkingen. RACE-CARS probeerde het in North Carolina, met een cluster-gerandomiseerde opzet over 60 counties, en vond geen verschil in overleving. Carolina Malta Hansen (Herlev en Gentofte Hospital en Copenhagen EMS, Denemarken) presenteerde de uitkomst zondagavond; het artikel verscheen tegelijk in NEJM. De cijfers hieronder komen uit het persbericht van de AHA; het NEJM-artikel zelf kunnen wij nog niet lezen.

De studie

Zestig counties in North Carolina, samen ongeveer 8,5 miljoen inwoners (bijna 80 procent van de staat, stad en platteland), werden gerandomiseerd: 31 kregen van juli 2021 tot juni 2026 een breed programma, 29 gingen door met hun eigen aanpak. Het programma omvatte gratis reanimatieonderwijs via scholen, werkgevers en gemeentelijke organisaties, training van meldkamercentralisten in het snel herkennen van een hartstilstand en het begeleiden van reanimatie door de telefoon, en versterking van de eerste hulpverleners (brandweer, politie) met defibrillatie vóór de ambulance; 405 AED's werden door de studie verstrekt. Uitkomsten kwamen uit het CARES-register. Het primaire eindpunt was overleving tot ontslag uit het ziekenhuis met een goede neurologische functie. De studie werd gefinancierd door de NIH.

De uitkomsten

• 22.459 volwassenen kregen een hartstilstand buiten het ziekenhuis: 11.615 in de interventie-counties en 10.844 in de controle-counties (mediaan 64 jaar, 37 procent vrouwen, 33 procent zwarte Amerikanen, 29 procent op het platteland).
• Overleving met goede hersenfunctie: ongeveer 9 procent tegen 9,4 procent, geen significant verschil.
• Reanimatie door omstanders: 44,8 tegen 42,3 procent. In het laatste studiejaar was de kans op burgerreanimatie in de interventie-counties 33 procent hoger (exploratieve analyse).
• Defibrillatie vóór aankomst van de ambulance: 13,5 tegen 15,3 procent.
• Bereik: 5.724 trainingen bereikten 201.586 mensen, 4,8 procent van de inwoners; vier counties haalden meer dan 10 procent, acht minder dan 3 procent. Van de 31 counties plaatsten 26 de verstrekte AED's, 19 op publiek toegankelijke plekken.

Duiding

Een negatieve uitkomst, maar niet een die zegt dat burgerhulp niet werkt. Het programma bereikte minder dan 5 procent van de bevolking, de implementatie varieerde sterk tussen counties, de meldkamers kampten met personeelstekort, en de studie liep door de coronapandemie en orkaan Helene. De exploratieve stijging van burgerreanimatie in het laatste jaar wijst erop dat het effect pas laat op gang kwam, en de hoofdonderzoeker (Christopher Granger, Duke) concludeert dat een volgehouden inspanning nodig is om overleving te beïnvloeden. Dat is een eerlijke, maar ook ongemakkelijke boodschap: het Nederlandse systeem is in twintig jaar opgebouwd, met burgerhulpverleners die via de meldkamer worden gealarmeerd en het streven om binnen zes minuten een AED bij de patiënt te hebben; een vijfjarig programma dat van ver onder dat niveau begint, kan dat niet inhalen. De studie laat ook zien hoe moeilijk het is om systeeminterventies gerandomiseerd te toetsen: het 'behandeleffect' hangt af van de uitvoering in elke county. Voor ons land is RACE-CARS vooral een bevestiging dat de observationele winst van burgerhulp (bij ons gedocumenteerd via de ARREST-registratie in Noord-Holland) niet vanzelf uit een trainingsprogramma volgt.

Voor de praktijk

De boodschap van de onderzoekers aan het publiek verandert niet en geldt ook hier: leer reanimeren, herken een hartstilstand, bel 112 en volg de centralist. Voor de huisarts en de praktijkondersteuner is het een argument om patiënten met hartziekte en hun huisgenoten te wijzen op HartslagNu en reanimatiecursussen, niet omdat één cursus het verschil maakt, maar omdat alleen een dicht netwerk dat doet. Voor cardiologen die bij regionale reanimatieraden betrokken zijn: de uitkomst pleit voor onderhoud van wat er is, met aandacht voor het platteland waar aanrijtijden lang zijn, en voor het meten van bereik, want in deze studie bleek het bereik de zwakke schakel.

Lees ook

• Uit-het-hospitaal hartstilstand komt 12 keer vaker voor bij niet-ischemische cardiomyopathie
• COACT-trial: langetermijnlessen over coronairangiografie na reanimatie
• Noodprotocollen voor plotse hartstilstand bij jonge sporters
• OptimPacing uit dezelfde sessie: linkerbundeltakpacing bij AV-blok
• Alle AHA 2026-berichten op onze congrespagina